Айдағы үш зерттеу мұзды, лава үңгірлерін және қауіп-қатерді зерттейді

Айдағы жерасты лава үңгірлері болашақ экипажға табиғи баспана бола ала ма? NASA Ай бетіне арналған үш жаңа ғылыми зерттеуді таңдап, құралдарын CLPS бастамасы арқылы жеткізбек. Жобалар Ай ресурстарын түсінуге, табиғи паналарды картаға түсіруге және қауіп-қатерлерді бағалауға көмектеседі.

Айдағы ғылыми зерттеулердің мақсаты

NASA мәліметінше, зерттеулер мен құралдар жиынтығы агенттіктің Ай бетіндегі зерттеулер мен ғылыми жобалар бағдарламасы (PRISM) арқылы таңдалған. Олар CLPS (Commercial Lunar Payload Services) бастамасы аясында Айға ұшады және Moon Base бағдарламасын қолдайды.

Зерттеулердің ортақ мақсаты — Artemis және Moon Base бағдарламалары аясында Айда адамның қауіпсіз әрі тұрақты болуына қажетті негіз қалыптастыру. Үш жоба қоршаған ортаны бақылаудан бастап, мұзды анықтау мен ықтимал табиғи паналарды зерттеуге дейінгі міндеттерді қамтиды.

Ай ортасындағы қауіптер бақыланады

LEMS-SP деп аталатын автономды құралдар жиынтығы Айдың оңтүстік полюсінде ұзақ мерзімді экологиялық және қауіп-қатер мониторингіне арналған. Ол Айдың жұқа газ қабатына жететін ұсақ метеориттерді бақылап, ұшпа заттардың мөлшерін қадағалайды. Ұшпа заттар газ күйіне оңай ауыса алады.

Қысқа мерзімді сейсмометр сейсмикалық оқиғаларды тіркейді. Жиналған деректер Айдағы база жабдықтарының физикалық қауіпсіздігіне төнетін қатерді бағалауға көмектесуі мүмкін. Жобаның негізгі зерттеушісі — Мэриленд университетінің Балтимор округіндегі бөлімінен доктор Мехди Бенна.

Лава үңгірлері табиғи пана болуы мүмкін

GIMLI құралы Ай бетіндегі Мариус төбелері шұңқырына орналастырылып, жерасты лава түтіктерін іздейді. Ол шұңқырдың үлкен жерасты лава үңгіріне жалғасатынын анықтау үшін Ай қойнауын сканерлейді. Зерттеу Айдағы жанартаулық үдерістерді түсінуге де бағытталған.

Егер мұндай қуыс табылса, ол болашақ астронавтарды шектен тыс температура мен зиянды радиациядан қорғауға жарауы мүмкін. Табиғи үңгірлердің жылуды тұрақтандырып, иондаушы радиация мен ұсақ метеориттерден қалқалауы ықтимал. Жобаны Планеталық ғылымдар институтының докторы Натаниль Путциг басқарады.

Ай мұзы мен жер бедері зерттеледі

DISCO құралы Айдың өте суық шағын аймақтарында жасырынған мұзды тікелей жер бетінде алғаш рет өлшеуге арналған. Ол мұздың қай жерде және қанша мөлшерде барын анықтаумен бірге, Ай бетінің қасиеттерін де зерттейді.

Құрал зымыран қозғалтқыштарының газы топырақты қалай бұзатынын және жер бедерінің қозғалысқа қаншалықты қолайлы екенін бағалайды. Бұл мәліметтер қауіпсіз жерүсті жұмыстарын жоспарлауға және мұзды болашақ Moon Base үшін пайдалануға қажетті технологияларды әзірлеуге көмектеседі. Жобаның негізгі зерттеушісі — NASA-ның Калифорниядағы Эймс зерттеу орталығынан доктор Ариэль Дойч.

NASA CLPS бастамасы арқылы ғылыми, зерттеу және технологиялық жүктерді Ай беті мен орбитасына жеткізуді жалғастырады. Таңдалған үш зерттеу Айдағы қауіпсіз әрі тұрақты адам қатысуына қажет деректерді жинауға бағытталған.

Дереккөз: nasa.gov