Мазмұнға өту
Мақала жариялау
Bilimger Journal №6 / 2026 шығарылымына мақала қабылдануда·QR-кодты сертификат Журнал №6 мақала қабылдануда·8 орын қалды 8 орын қалды Жариялау

: «» · ₸

Әсел
1 мин оқу 754 оқылым

Ұлттық әдебиет сарқылмас қазына халқымыздың асыл қазынасының бірі –әнші ақындардан қалған поэзия және тұтастығы . Қазақ музыка өнерінде аттары алтын әріппен жазылған біртуар тұлғалар Біржан сал,Ақан сері,Жаяу Мұса,Үкілі Ыбырай ,Әсет. Солардың бірі –Мұса Байжанұлы.Оның Ақсиса өлеңі бүкіл қазаққа мәлім .Тіпті қазақ даласында «қиянатқа қарсы күрестің ұраны» деп те атайды «Бұл өлең сонда Шорман тұқымына бағытталған тоқтау сөз ба?» деген сұрақ туындайды.
Мұса Байжанұлы Омбыда оқи жүріп,жазда ауыл аралайды.Ол өзінің оқып-түйгенін әңгімелеп, домбыра,сырнай,скрипкасын кезек тартады.Ел назарын бірден Жаяу Мұсаға аударады.Мұса көп ұзамай беделді «жақсы» атанады.Бұл сол ауылдың жуаны Шорман әулетіне ұнамайды.Жуандар ішінде қыл айналмай қалады.Мұса Байжанұлы Шорман әулетімен болған шиеленістен соң «Ақ сиса» өлеңін шығарды.
Мұса: «Ақ сиса, қызыл сиса,сиса-сиса,
Қалмайды кімдер жаяу зорлық қылса?-деп қара күш иелері жалғыз атын тартып алғанын баяндайды.
«Он екі жыл айдадың Тобыл жаққа,
Еш болмас ,бастан бағың таяр шақта»-деп Мұса Байжанұлы айдауда он екі жыл болғандығын дәлелдейді.«Ақ сиса» өлеңіне Мұса Байжанұлының замандасы Біржан сал жағымпаз Жанботаға айтып тастады.Мұса Байжанұлының ерекшелігі-өлеңді бар қазаққа түсінікті қара сөзбен ,тура мағынада жазуы.
«Параны мұнан былай тоқтат,Мұса,
Нашардың жон терісін өзің соймай,-деген өлең жолдарында басты ой жазылған-ды.Біріншіден,мұнда сол уақыттағы әлеуметтік теңсіздік айқын бейнеленген. Мұстафадай бай- феодалдар кедейлерге әлімжеттік жасайтыны жазылған. Екіншіден,өлең жолдары бұйрықты мәнде жазылған.Сондықтан,қазақ халқының әлімжеттік пен қиянатқа қарсы бағытталған ұраны.
Тоқсан ауыз сөздің тобықтай түйіні,Жаяу Мұса –өз заманының шындығын нақты жаза білген ақын-сазгер.Оның «Ақ сиса» өлеңі Шорман әулетіне бағытталған тоқтау сөз..

Соңғы жаңарту: 24 қараша 2025, 23:10

Материал пайдалы болды ма? Бөлісіңіз

WhatsApp Telegram

Мақала құжаттары

Мақаланың жарияланғаны туралы анықтама (PDF)

Автор

Әсел

Пікірлер

Пікір қалдыру үшін аккаунтқа кіріңіз

Әзірге пікір жоқ — алғашқы болыңыз.

Авторларға

Сіз де өз мақалаңызбен бөлісіңіз

Мақалаңызды жариялап, сертификат пен журналды бірден алыңыз. Жарияланым Google мен Yandex-те табылады.

  • Сертификат (QR-коды бар)
  • Google, Yandex жүйелерінде шығады
  • Журналға шығады (онлайн)
  • Анықтама, журнал
  • Жеке кабинетте құжаттар сақталады
  • Мақалаға тұрақты сілтеме

2015 жылдан бері · ресми тіркелген журнал

Мақала жариялау

Автордың басқа материалдары

Жалпы рубрика

«Арал-тылсымы тұнған тарих»

Мәтінде Арал теңізінің табиғи ерекшелігі мен тарихы, экологиялық дағдарыс салдары және құрғаған табанында жүргізіліп жатқан ормандандыру жұмыстары сөз болады.

Әсел 1 мин 31 оқылым
Бастауыш сынып

Жүсіпбектің жеті өсиеті

Жүсіпбек Аймауытовтың халыққа қызмет, адалдық, білім мен тәрбие туралы жеті өсиеті оқырманды өнегелі сөздерден ой түюге шақырады.

Әсел 1 мин 27 оқылым
Эссе

Өмір сүру сапасын жақсартудағы экономикалық өсу

Эсседе экономикалық өсудің өмір сүру сапасына ықпалы, еңбек өнімділігі мен жұмыспен қамту мәселелері және Қазақстан экономикасын дамытудың жаңа жолдары сөз болады.

Әсел 3 мин 28 оқылым

Осы тақырыптағы материалдар

Эссе

Экологиялық тәрбиенің мектепке дейінгі білім беру жүйесінде: балаларда қоршаған ортаға қамқорлық сезімін қалыптастыру

Қызылорда облысы, Жаңақорған ауданы, Баспақкөл ауылы №21"Аққайың "бөбекжай-бақшасы Бүгінгі қоғамда табиғатқа ұқыпты қарау мәдениетін ерте жастан қалыптастыру ерекше маңызға ие, себебі экологиялық мәселелер адамзаттың…

Бейсенова Салтанат Аусатовна 2 мин 117 оқылым
Эссе

Эссе жазу үлгісі

Эссе — ойды қысқа, бірақ дәл жеткізетін жазба жұмыс. «Эссе жазу үлгісі» дегенде көп адам дайын мәтінді іздейді. Бірақ ең дұрыс жол — үлгіні құрылым ретінде түсіну: кіріспе → негізгі бөлім → қорытынды. Сонда кез келген…

Bilimger Media 4 мин 999 оқылым