ПББ Қазақ тілі мен әдебиеті (квалтест, озп)

Қазақ тілі мен әдебиеті: тест тапсырмалары жауаптарымен

Бір дұрыс жауабы бар тапсырмалар

1. Мәтелді табыңыз

• A) Болат пышақ қын түбінде жатпайды.
• B) Көп қорқытады, терең батырады.
• C) Білек сүріндіре алмағанды білім сүріндіреді.
• D) Ерлік білекте емес, жүректе.
• E) Күлме досыңа – келер басыңа.

2. Көп әрі жылдам сөйлейтін адамға қарата айтылатын тұрақты сөз тіркесі

• A) ауыз тию
• B) ауыз жаласу
• C) аузын ашпау
• D) аузы-аузына жұқпау
• E) ауызға ілінбеу

3. Ой-пікірді бейнелеп, тұспалдап тұратын сөздер

• A) мақалдар
• B) диалект сөздер
• C) мәтелдер
• D) тұрақты тіркестер
• E) көнерген сөздер

4. Б, в, г, д дыбыстарына аяқталған сөздерге қосымша қалай жалғанады

• A) қатаңнан басталып жалғанады
• B) ұяңнан басталып жалғанады
• C) үндіден басталып жалғанады
• D) «ы», «і» дәнекері арқылы жалғанады
• E) дауыстыдан басталып жалғанады

5. Қазақ халқы қай жылдары латын әліпбиін қолданған

• A) 1947-1949 ж.
• B) 1929-1940 ж.
• C) 1930-1942 ж.
• D) 1926-1940 ж.
• E) 1930-1935 ж.

6. «Қайықта» сөзінің буыны

• A) аралас буын, жуан буын, тұйық буын
• B) ашық буын, бітеу буын, ашық буын
• C) жіңішке буын, тұйық буын, ашық буын
• D) бітеу буын, ашық буын, тұйық буын
• E) ашық буын, тұйық буын, бітеу буын

7. Туынды түбір

• A) қоңыр, қолда
• B) киіт, келген
• C) жалғамалы, ойпат
• D) асау, білім
• E) қалың, егін

8. Техника маркаларын көрсету үшін алынған шартты белгілер қай сөздердің
қатарына енеді

• A) кіріккен сөздер
• B) біріккен сөздер
• C) қос сөздер
• D) қысқарған сөздер
• E) түбір сөздер

9. Сөз тудырушы жұрнақ қатысқан сөздер қатары

• A) күй, күйген
• B) өнім, өндіріс
• C) түбір, түбірлес
• D) көлшік, жолдастық
• E) сау, сауын

10. Қатты жерге қақ тұрар, қайратты ерге мал тұрар.
Сөйлемдегі сын есімнің қызметі

• A) баяндауыш
• B) пысықтауыш
• C) бастауыш
• D) анықтауыш
• E) толықтауыш

11. Күрделі зат есімдер қатары

• A) бейбітшілікті, өнерін
• B) Ақтөбе, сауыт-сайман
• C) Көкшетау, көрме
• D) Ақсу, данышпандық
• E) Сырдария, ажарлылық

12. Күрделі сын есім

• A) адал жар
• B) әке-шешесі
• C) қара көйлек
• D) балалы-шағалы
• E) әдемілеу

13. Жіктеу есімдігі

• A) біреу
• B) бүкіл
• C) саған
• D) мынау
• E) неше

14. Емле ережесіне сай жазылған сан есім

• A) 5-мектеп, 23-ауыл
• B) 10 даған жылқы, 100 деген сиыр
• C) 21-ақпан, 3-наурыз
• D) 1974-жыл, 1 тоқсан
• E) V-сынып, IV-курс

15. Көмекші етістікті сөйлем

• A) Оспан қырықтар шамасында болған еді.
• B) Өнер білсең, өлмейсің.
• C) Отаныңды қасық қаның қалғанша қорғайсың.
• D) Жау зеңбіректен үдете атты.
• E) Қазақ баласы айтпағанды сен айтарсың.

16. Салт етістік

• A) бұлқын, қуан
• B) тер, тап
• C) жаз, жай
• D) аш, айт
• E) сапыр, жасыр

17. Мақсатты келер шақта тұрған етістік

• A) Олардан бұрын кірмек.
• B) Қуандық қайын жұртына жаман атты болады.
• C) Кешке алтыбақан құрамыз.
• D) Қу аяқ балалар құтқарар емес.
• E) Қазір біздерді де айтатын шығар.

18. Зат есімнен болған күрделі бастауыш

• A) Сырым Датұлы – қазақ тарихындағы елеулі қайраткерлердің бірі.
• B) Көргеннен, білгеннен аспау, барды қанағат қылу – ой мешеулігі.
• C) Асылбек, Жиренше, Ерболдар да Базаралыға қадала қарап хабар күтті.
• D) Бес күндей бұның қасында болған — Шұбар, Әзімбай тәрізді Абайдың өз жақындары.
• E) Бұл – Марқакөл ауданының орталығы.

19. Жанама толықтауыш

• A) Алтын алма, білім ал.
• B) Мен бақытты көрсем деуші едім.
• C) Қатені келешекте қайталамайтындай түсіну керек.
• D) Құлақ естігенді көз көрер.
• E) Таста тамыр жоқ, тауда белдеу жоқ.

20. Аралас құрмалас сөйлемнің тыныс белгісін көрсетіңіз.
Біразда бұларды билердің бөлмесіне қайта шақырды алдарынан есік ашып,
Атамбай саудагер үйге енгізді.

• A) үтір
• B) сызықша
• C) қос нүкте
• D) үтір, сызықша
• E) леп белгісі

21. “Краткая грамматика казах-киргизского языка” атты құнды еңбекте
сабақтас құрмалас сөйлемнің 8 түрі көрсетілген: 1) шартты бағыныңқы; 2)
мезгіл пысықтауыш бағыныңқы; 3) қимыл-сын пысықтауыш бағыныңқы; 4)
мақсат пысықтауыш бағыныңқы; 5) себеп пысықтауыш бағыныңқы; 6)
анықтауыш бағыныңқы; 7) толықтауыш бағыныңқы; 8) қатыстық
бағыныңқы.
Еңбектің авторы

• A) А.Лекеров
• B) Н.Сауранбаев
• C) М.Гаджиев
• D) П.М.Мелиоранский
• E) Қ.Жұбанов

22. Сөйлем ортасында келген қаратпа сөз

• A) Қарақұм, сен өлшеусіз молсың.
• B) Мен сені бүгін танымай тұрмын, Жанар.
• C) Әбішім, жаңа заман елшісіндей болдың-ау!
• D) Аға, ертегі айтыңызшы.
• E) Сөз түзелді, тыңдаушы, сен де түзел.

23. Төл сөзді сөйлемді табыңыз

• A) «Ит маржанды не қылсын» деген сөз бар.
• B) Ұзақты сары күнін балапан қуу, асық ойнаумен өткізген балалардың түнгі ермегі — «Ақсүйек», «Соқыртеке», «Бурақотан» сияқты ойындар.
• C) Көпшілік бас шұлғып, құптап жүрген жайды «шындық» дейміз бе?
• D) «Салыстырудың қай-қайсысы да кемшіліксіз болмайды» дейді неміс нақылы.
• E) «Мұны мен қайдан көрдім?» — деп ойлады Ұлжан.

24. Қыстырма сөзді сөйлем

• A) Пау, шіркін, осындай бір тәтті ұйқы-ай!
• B) Қайырлы сапар тілеймін, қарағым, қош бол!
• C) Шынымды айтайын, таудың басына шығу қиын-ақ екен.
• D) Қалқаш, хатыңды алған күні таң атқанша көз ілмедім.
• E) Ей, адамзат, өзен-көлдің тағдыры сенің қолыңда!

25. Шешендік туралы жазған Аристотельдің еңбегі

• A) Риториканың мазмұны мен міндеттері
• B) Жалпы риторика
• C) Қысқаша риторика
• D) Риторика
• E) Жеке риторика

26. «Музыканың үлкен кітабы» еңбегінің авторы

• A) Ж.Баласағұн
• B) М.Қашқари
• C) Әл-Фараби
• D) А.Йассауи
• E) Ибн Сина

27. Зәуре, Сүлеймен, Мұқандар кездесетін С.Мұқановтың шығармасы

• A) «Өмір мектебі»
• B) «Сұлушаш»
• C) «Мөлдір махаббат»
• D) «Саятшы Ораз»
• E) «Ботагөз»

28. “Қыз Жібек” жырындағы Сырлыбай ханның ақын-уәзірінің есімі

• A) Бекежан
• B) Шеге
• C) Сансызбай
• D) Базарбай
• E) Қаршыға

29. Қынама бешпент қынадым,
Әзілмен сізді сынадым.
Сынамаққа біз сөзді,
Әзіл қылып айтып ем.
Үзінді қай жырдан алынған

• A) «Сұлушаш»
• B) «Айман-Шолпан»
• C) «Күлше қыз»
• D) «Қозы Көрпеш-Баян сұлу»
• E) «Қыз Жібек»

30. Еспенбеттің аты Ақбөрте кімнің асында оза шауып, бас бәйгені алды

• A) Жанғұлының асы
• B) Сәтімқұл бидің асы
• C) Құлмамбеттің асы.
• D) Байжігіттің асы.
• E) Сағынайдың асы

31. «Егер менің тілім ертең өлер болса,
Мен бүгін өлуге даярмын» жолдарының авторы

• A) М.Жәлел
• B) М.Мақатаев
• C) Р.Ғамзатов
• D) Ш.Айтматов
• E) М.Фраги

32. Жыр алыбы Жамбыл өмір сүрген жылдар

• A) 1845-1945
• B) 1846-1945
• C) 1843-1946
• D) 1847-1945
• E) 1842-1845

33. Мұса Жәлелдің туған жылы

• A) 1921 жыл
• B) 1911 жыл
• C) 1906 жыл
• D) 1920 жыл
• E) 1910 жыл

34. Ә.Найманбаевтың автобиографиясы деуге боларлық ән

• A) «Қарагөз»
• B) «Сырмақ үйкер»
• C) «Майда қоңыр»
• D) «Қысмет»
• E) «Інжу-Маржан»

35. «Менің таулықтарым! Өздеріңнің жалаң жабайы жартастарыңды
сүйіңдер!» деген жолдардың авторы

• A) М.Фраги
• B) Ш.Айтматов
• C) Р.Ғамзатов
• D) І.Есенберлин
• E) М.Мақатаев

36. Т.Молдағалиевтің «Студент дәптері» атты тұңғыш өлеңдер жинағы
жарияланған жыл

• A) 1970 жыл
• B) 1960 жыл
• C) 1957 жыл
• D) 1990 жыл
• E) 1951 жыл

37. Шоқан Уәлиханов алғаш рет қазақ ауыз әдебиетінің қай жырын қағазға
түсірді

• A) “Манас” жыры
• B) “Қозы Көрпеш – Баян сұлу” жыры
• C) “Семетей” жыры
• D) “Ер Тарғын” жыры
• E) “Айман – Шолпан” жыры

38. «Жауынгердің тұлғасы» кітабының авторы

• A) Б.Бұлқышев
• B) Т.Ахтанов
• C) Б.Момышұлы
• D) Қ.Қайсенов
• E) Қ.Аманжолов

39. Сәбит Мұқановтың Шоқан Уәлиханов өміріне арналған тарихи романы

• A) “Балуан Шолақ”
• B) “Өмір мектебі”
• C) “Аққан жұлдыз”
• D) “Шоқан Уәлиханов”
• E) “Жарқын жұлдыздар”

40. С.Мұқановтың мемуарлық шығармасы

• A) «Балуан шолақ»
• B) «Сұлушаш»
• C) «Өмір мектебі»
• D) «Ботагөз»
• E) «Аққан жұлдыз»

41. Өлең-жырларда тармақтың соңындағы бірнеше буынның келесі
тармақтағы сәйкес буындармен үйлесуі

• A) ұйқас
• B) шумақ
• C) буын
• D) тармақ
• E) бунақ

42. «Сырттандар» ертегісіндегі баланың мінген тұлпары

• A) Тайбурыл
• B) Шұбар ат
• C) Байшұбар
• D) Кербесті
• E) Шалқұйрық

43. Қасым Аманжоловтың “Ақын өлімі туралы аңыз” атты поэмасының
басты кейіпкері

• A) Бауыржан Момышұлы
• B) Баубек Бұлқышев
• C) Қасым Қайсенов
• D) Абдолла Жұмағалиев
• E) Рахымжан Қошқарбаев

44. Шортанбайдың әкесі

• A) Арон
• B) Қанай
• C) Жарылғас
• D) Бабатай
• E) Мөңке

45. Өз шығармаларын орыс тілінде жазған қазақ ақыны

• A) Ф.Оңғарсынова
• B) Т.Молдағалиев
• C) О.Сүлейменов
• D) М.Мақатаев
• E) Қ.Мырза Әли

46. Махамбеттің Исатайға арнаған өлеңі

• A) «Тарланым»
• B) «Мұңайма»
• C) «Күн қайда?»
• D) «О, Нарын!»
• E) «Махамбеттің Жәңгірге айтқаны»

47. Тұлпарына «айналайын» деп тіл қатқан батыр

• A) Ер Төстік
• B) Қобыланды
• C) Толағай
• D) Қамбар
• E) Ер Тарғын

48. Тапқырлықты, аңғарымпаздықты қажет ететін ауыз әдебиетінің түрі

• A) жұмбақ
• B) мақал
• C) мәтел
• D) нақыл сөздер
• E) жаңылтпаш

49. Қатша, Сәлмен, Жарасбайлар арқау болған М.Әуезовтің шығармасы

• A) «Қараш-Қараш оқиғасы»
• B) «Өскен өркен»
• C) «Шекарада»
• D) «Түнгі сарын»
• E) «Қорғансыздың күні»

50. “Диуани хикмет” кітабының авторы

• A) Жүсіп Баласағұн
• B) Махмұт Қашқари
• C) Қожа Ахмет Йассауи
• D) Ахмет Йүгінеки
• E) Арыстан баб Бір немесе бірнеше дұрыс жауабы бар тапсырмалар

Бір немесе бірнеше дұрыс жауабы бар тапсырмалар

51. Туынды үстеу

• A) шикілей, ақшалай
• B) айтпайынша, осыншалық
• C) жоғары, төмен
• D) нағыз, мүлдем
• E) жорта, ерте
• F) ақырын, қазір
• G) шынымен, ретімен
• H) жылдам, тез

52. Бұйрықты сөйлем

• A) Атамыз қазақ аққуды атпайды.
• B) Самал жел, салқын бақ.
• C) Ойпырмай, сені де көретін күн бар екен-ау.
• D) Сабаққа кешікпей келіңдер.
• E) Қазақта «бақыт» деген ұғым бар.
• F) Айғанша апа, пана бола көріңіз.

53. Жайылма сөйлемнің жақсыз түрі

• A) Көре бергің келеді.
• B) Оның мектепке барғысы келеді.
• C) Саусақтары ырқына көнбейді.
• D) Сонда менің ауданға баруым керек пе.
• E) Айтуға болады ма.
• F) Ит арқасы қияда.

54. Ыңғайлас салалас

• A) Күн сайын бір жаңалық болады, бірақ оған ешкім таңданбайды.
• B) Мейрам шахтадан шығып еді, денесі сергіп сала берді
• C) Мен үндемедім, бірақ өз пікірімде қалдым.
• D) Бас болмақ оңай, бастамақ қиын.
• E) Еңбек адамды көрікті етеді және ойды тазартады.
• F) Мен ол күні келмедім, себебі көлік жоқ болды.

55. Берілген үзіндіге қажетті тыныс белгіні қойыңыз.
Ілініп тұр тауларға,
Дамылдап тірлік қалған ба.

• A) леп белгісі, үтір
• B) сұрақ белгісі, леп белгісі
• C) көп нүкте, сұрау белгісі
• D) үтір , қос нүкте
• E) леп белгісі, сұрақ белгісі
• F) нүкте

56. Абайдың Лермонтовтан аударған шығармасы

• A) «Е.Онегин»
• B) «Шегіртке мен құмырсқа»
• C) « Есек пен бұлбұл»
• D) «Піл мен қанден»
• E) «Теректің сыйы»
• F) « Қарға мен түлкі»

57. Абайдың білім алған жері

• A) Омбыдағы Кадет корпусы
• B) Ахмет Риза медресесі
• C) Орынбордағы орыс-қазақ мектебі
• D) Семейдегі “Приходская школа”
• E) Троицк қаласындағы Ахун Рахманқұм медресесі
• F) Семейдегі мұғалімдер семинариясы

58. А.Байтұрсыновтың «Аққу, шортан, һәм шаян» мысал-өлеңінен шығатын
қорытынды

• A) кішіпейілділік
• B) тәкаппарлық
• C) ағартушылық
• D) надандық
• E) мақтаншақтық
• F) бірлік, ынтымақ

59. Абайдың 1886 жылы жазылған өлеңдері

• A) «Мен жазбаймын өлеңді ермек үшін»
• B) «Ғылым таппай мақтанба»
• C) «Жасымда ғылым бар деп ескермедім»
• D) «Болыс болдым, мінеки»
• E) «Интернатта оқып жүр»
• F) «Қыс»

60. «Абай жолы» эпопеясындағы кедей халық өкілі

• A) Қарабатыр
• B) Сүйіндік
• C) Ызғұтты
• D) Базаралы
• E) Майбасар
• F) Дәркембай

Мәнмәтіндік тапсырмалар

1-мәнмәтін: «Асыл шөп»

61. Сөйлемдегі есімдіктің саны
Сонда Злиха айтты:
– Сен неге мәз болып қуанып келесің? Төбеңдегі жәшіктің ауырлығы менің
басымдағыдан кем емес, өзің де менен күшті емессің.

• A) Алтау
• B) Төртеу
• C) Бесеу
• D) Үшеу
• E) Жетеу

62. Мәтіндегі орыс тілінен енген кірме сөз

• A) сабыр
• B) Бәтима
• C) Злиха
• D) жеміс
• E) жәшік

63. Туынды етістік

• A) болып
• B) емессің
• C) қорқамын
• D) аһлап-уһлеп
• E) қуанып

64. Сөйлемдегі шылаудың түрі
Злиха, Бәтима деген біреудің қызметінде тұрған екі қыз бала төбесіне бір-бір жәшік жеміс көтеріп, қалаға келе жатыпты-мыс.

• A) себеп-салдарлық қатынасты білдіретін жалғаулық шылау
• B) демеулік шылау
• C) қарсылық қатынасты білдіретін жалғаулық шылау
• D) ыңғайластық қатынасты білдіретін жалғаулық шылау
• E) септеулік шылау

65. Құрмалас сөйлемнің түрі
Злиха аһлап-уһлеп, шаршадым деп, Бәтима күліп, әзілдесіп келе жатты.

• A) көп бағыныңқылы сабақтас
• B) салалас құрмалас
• C) аралас құрмалас
• D) көп басыңқы салалас
• E) сабақтас құрмалас

2-мәнмәтін: «Екі қолдың қайсысы кем?»

66. Саулық — __________

• A) жылқының аналығы
• B) сиырдың аналығы
• C) қойдың аналығы
• D) ешкінің аналығы
• E) түйенің аналығы

67. Екі жігіттің еңбекақысы

• A) екеуіне де саулық қой береді
• B) екеуіне де екі қозы береді
• C) біреуіне қозы береді
• D) біреуіне саулық береді
• E) біреуіне саулық, екіншісіне қозы

68. «Адамның екі көзінің, екі қолының қайсысы кем?» деген сөзі арқылы
Төре шешімінің мәні

• A) Екі жігіттің жұмыс істегенін айтуы
• B) Өкпелеген жігітті риза қылғысы келгені
• C) Екі жігіттің еңбекақысын беруін ескертуі
• D) Байдың әділетсіздігін осы сөзбен дәлелдетуі
• E) Наразылықтың болу себебін түсіндіруі

69. Амалы құрып, сөзден жығылған кісі

• A) бай
• B) екі жігіт
• C) төре
• D) екі кедей
• E) бала

70. Мәтінде айтылатын кәсіп түрі

• A) мал бағу
• B) құдық қазу
• C) қой бағу
• D) саулық бағу
• E) жер қазу