Мазмұнға өту
Мақала жариялау
academ.kz онлайн сабақ беріп, қосымша табыс табыңыз·оқушы Kaspi арқылы тікелей сізге төлейді·комиссия 0% academ.kz қосымша табыс табыңыз·14 күн тегін 14 күн тегін Тегін бастау

: «» · ₸

AIT

6 мин оқу 11 оқылым

Қазақстанда жоғары оқу орындарына түсу жүйесін жетілдіру мақсатында AIT (Admissions Insight Test) деп аталатын жаңа емтихан әзірленіп жатыр. Бұл бастама талапкерлердің мектеп бағдарламасы бойынша алған білімін ғана емес, олардың логикалық ойлау, ақпаратты талдау, сыни пайымдау және алған білімін тәжірибеде қолдану қабілеттерін бағалауға бағытталған.

Жаңа AIT сынағы туралы ақпарат жарияланғаннан кейін оқушылар мен ата-аналар арасында көптеген сұрақ туындады. AIT ҰБТ-ны алмастыра ма? Жаңа емтихан қашан енгізіледі? AIT тестіне қалай дайындалуға болады?

Осы мақалада AIT емтиханы туралы қазіргі ресми мәліметтерді, оның ҰБТ-дан айырмашылығын және талапкерлерге арналған дайындық ұсыныстарын қарастырамыз.

AIT сынағы деген не?

AIT (Admissions Insight Test) – Қазақстандағы жоғары оқу орындарына түсуге арналған жаңа форматтағы қабылдау емтиханының жобасы.

Оны Қазақстан Республикасының Ұлттық тестілеу орталығы АҚШ-тың Educational Testing Service (ETS) халықаралық ұйымымен бірлесіп әзірлеуде.

Жаңа емтиханның басты мақсаты – талапкердің тек белгілі бір пән бойынша білім деңгейін анықтау емес, оның университетте білім алуға қажетті академиялық дағдылары мен әлеуетін жан-жақты бағалау.

AIT емтиханының тұжырымдамасында бірнеше маңызды бағыт қарастырылып жатыр:

  • Сыни және логикалық ойлау қабілеті;

  • Мәтіндегі ақпаратты түсіну және талдау;

  • Математикалық және аналитикалық ойлау;

  • Ақпаратпен және деректермен жұмыс істеу;

  • Білімді жаңа жағдайларда қолдану;

  • Мәселелерді шешу және негізделген шешім қабылдау.

Дегенмен AIT емтиханының нақты құрылымы, тапсырмалар саны және бағалау жүйесі әзірлеу жұмыстары аяқталғаннан кейін ресми бекітілуі тиіс.

AIT сынағы ҰБТ-ны алмастыра ма?

Оқушыларды қызықтыратын негізгі сұрақтардың бірі – AIT тесті енгізілгеннен кейін Ұлттық бірыңғай тестілеудің болашағы қандай болатыны.

Қазіргі ресми ақпаратқа сәйкес, AIT сынағы ҰБТ-ны бірден алмастырмайды.

Жаңа емтихан кезең-кезеңімен әзірленіп, алдымен пилоттық сынақтан өткізіледі. Осы кезеңде ҰБТ қолданыстағы негізгі тестілеу жүйесі ретінде сақталады.

Бұл талапкерлерге дайындық жоспарын өзгертпей, қазіргі қабылдау талаптарына сәйкес білімін жетілдіруді жалғастыруға мүмкіндік береді.

Алдағы уақытта AIT нәтижелерін университетке қабылдау немесе білім гранттарын бөлу барысында қосымша бағалау құралы ретінде пайдалану мүмкіндігі қарастырылуы мүмкін. Алайда мұндай өзгерістер тек тиісті нормативтік шешімдер қабылданғаннан кейін ғана күшіне енеді.

AIT емтиханы 2027 жылы енгізіле ме?

Ұлттық тестілеу орталығының жариялаған мәліметіне сәйкес, AIT емтиханының пилоттық апробациясын 2027 жылдың көктемінде өткізу алдын ала жоспарланған.

Пилоттық тестілеудің негізгі міндеті – жаңа тапсырмалардың сапасын тексеру, бағалау әдістемесін жетілдіру және болашақ емтиханның тиімділігін зерттеу.

Маңыздысы, 2027 жылы жоспарланған пилоттық сынақ қолданыстағы ҰБТ жүйесінен бөлек өткізіледі және оның нәтижелері талапкерлердің университетке түсуіне әсер етпейді.

AIT пилотының өткізілуі жаңа емтиханның сол жылы барлық түлек үшін міндетті болатынын білдірмейді.

Нақты өткізу мерзімі, тіркелу тәртібі және қатысушыларға қойылатын талаптар туралы ақпарат ресми түрде жариялануы қажет.

AIT пен ҰБТ арасындағы негізгі айырмашылықтар

AIT және ҰБТ жоғары білімге түсуге қатысты болғанымен, олардың бағалау тәсілдерінде белгілі бір ерекшеліктер бар.

Салыстыру

ҰБТ

AIT

Негізгі мақсаты

Пәндік білім мен функционалдық сауаттылықты бағалау

Біліммен қатар академиялық дағдыларды кешенді бағалау

Форматы

Қалыптасқан тестілеу жүйесі

Әзірленіп жатқан жаңа модель

Тапсырмалары

Міндетті және бейіндік пәндер

Пәндік білім мен дағдыларды бағалау модульдері қарастырылуда

Бағалау жүйесі

Белгіленген балдық жүйе

Түпкілікті бекітілмеген

2027 жылғы мәртебесі

Қолданыстағы емтихан

Пилоттық сынақ жоспарланған

AIT моделінің ерекшелігі – талапкердің дұрыс жауапты табу қабілетімен қатар, оның ақпаратты қалай түсінетінін, талдайтынын және шешім қабылдайтынын бағалауға ұмтылуы.

AIT сынағында қандай тапсырмалар болуы мүмкін?

AIT емтиханының ресми тапсырмалар жинағы мен толық спецификациясы әзірге жарияланған жоқ.

Дегенмен жобада қарастырылып жатқан құзыреттерге сүйенсек, дайындық кезінде мынадай тапсырма түрлеріне назар аударуға болады.

1. Логикалық ойлау тапсырмалары

Мұндай жаттығулар оқушының ақпарат арасындағы байланысты анықтау, заңдылықты табу және қорытынды жасау қабілетін дамытады.

Мысалы, бірнеше тұжырым беріліп, солардың негізінде қисынды қорытындыны анықтау талап етілуі мүмкін.

2. Математикалық сауаттылық

Математикалық сауаттылық тек формулаларды жаттаумен шектелмейді. Оқушы есеп шартын талдап, қажетті ақпаратты анықтап, тиімді шешім қабылдай білуі керек.

Пайыздар, пропорциялар, статистикалық деректер, графиктер мен диаграммалар негізіндегі есептер осындай дағдыларды дамытуға көмектеседі.

3. Мәтінді түсіну және талдау

Бұл бағытта оқушы мәтіннің негізгі идеясын анықтауды, автордың пікірін фактілерден ажыратуды және ұсынылған ақпарат негізінде қорытынды жасауды үйренеді.

4. Аналитикалық тапсырмалар

Аналитикалық ойлау тапсырмаларында кестелер, диаграммалар, салыстырмалы көрсеткіштер немесе белгілі бір жағдайдың сипаттамасы пайдаланылуы мүмкін.

Олардың мақсаты – ақпаратты дұрыс түсіндіру және дәлелге негізделген шешім қабылдау қабілетін дамыту.

Ескерту: жоғарыдағы мысалдар AIT емтиханының бекітілген ресми сұрақтары емес. Олар жаңа емтихан тұжырымдамасында қарастырылған дағдыларды дамытуға арналған ұсыныстар.

AIT тестіне қалай дайындалуға болады?

AIT форматы толық бекітілмегеніне қарамастан, оқушылар қазірден бастап логикалық ойлау, математикалық сауаттылық және мәтінмен жұмыс істеу дағдыларын дамыта алады.

Дайындықты бірнеше бағытта ұйымдастырған дұрыс.

Білім деңгейін анықтау

Ең алдымен оқушы өзінің қай пәндер мен тақырыптар бойынша қиналатынын анықтауы қажет. Диагностикалық тестілеу білімдегі олқылықтарды байқауға және жеке дайындық жоспарын құруға көмектеседі.

Күнделікті есеп шығару

Математикалық және логикалық тапсырмаларды жүйелі орындау ақпаратты талдау жылдамдығын арттырып, күрделі есептерді шешу дағдыларын қалыптастырады.

Оқу сауаттылығын дамыту

Оқушы әртүрлі тақырыптағы мәтіндерді оқып, негізгі ойды анықтауға, маңызды ақпаратты бөліп көрсетуге және дәлелді қорытынды жасауға жаттығуы керек.

Онлайн тестілеу арқылы білімді тексеру

Тестілеу нәтижелерін талдау, жіберілген қателерді анықтау және әлсіз тақырыптарды қайталау – тиімді дайындықтың маңызды бөлігі.

Мектеп пәндері бойынша білімін нығайтып, ҰБТ-ға жүйелі дайындалғысы келетін оқушылар bilimger.online білім беру платформасын пайдалана алады.

Платформа арқылы пәндерді меңгеруге, дайындық материалдарымен жұмыс істеуге және білім деңгейін тексеруге бағытталған оқу мүмкіндіктерін пайдалануға болады.

Айта кету керек, ҰБТ-ға арналған дайындық материалдары AIT емтиханының ресми тапсырмалары болып саналмайды. Дегенмен олар мектеп бағдарламасын меңгеруге және бірқатар негізгі академиялық дағдыларды дамытуға көмектеседі.

AIT сынағының оқушылар үшін қандай маңызы бар?

Жаңа бағалау жүйесінің басты идеясы – оқушының жаттаған ақпарат көлемімен шектелмей, сол білімді қаншалықты тиімді қолдана алатынын анықтау.

Мұндай тәсіл бірнеше маңызды нәтижеге бағытталған.

Біріншіден, оқушыларды ақпаратты механикалық жаттаудан гөрі оның мағынасын түсінуге ынталандыруы мүмкін.

Екіншіден, жоғары оқу орындарына түсетін талапкерлердің академиялық дайындығын жан-жақты бағалауға мүмкіндік береді.

Үшіншіден, оқушылардың сыни ойлау, талдау және өз бетінше шешім қабылдау қабілеттерін дамытуға назар аударады.

Төртіншіден, халықаралық тәжірибелерді ескере отырып, Қазақстандағы жоғары білімге қабылдау жүйесін жетілдіруге ықпал етуі мүмкін.

Алайда бұл нәтижелерге қол жеткізу жаңа емтиханның соңғы құрылымына, тапсырмалар сапасына және енгізілу тәртібіне байланысты болады.

AIT сынағы туралы жиі қойылатын сұрақтар

AIT деген не?

AIT – Admissions Insight Test атауының қысқартылған нұсқасы. Бұл Қазақстанда әзірленіп жатқан жоғары оқу орындарына қабылдау емтиханының жаңа моделі.

AIT сынағы қашан өтеді?

AIT емтиханының алғашқы пилоттық апробациясын 2027 жылдың көктемінде өткізу жоспарланған. Нақты күндері ресми түрде нақтылануы тиіс.

2027 жылы ҰБТ болмай ма?

ҰБТ жүйесі сақталады. AIT пилоттық кезеңі қолданыстағы тестілеуден бөлек ұйымдастырылады.

AIT тестінде қанша сұрақ болады?

2026 жылғы 15 қарашадағы жағдай бойынша AIT емтиханындағы тапсырмалардың түпкілікті саны ресми түрде бекітілгені туралы ақпарат жоқ.

AIT емтиханында қандай пәндер болады?

Жаңа модельде пәндік білім мен академиялық дағдыларды бағалау қарастырылуда. Алайда пәндердің нақты тізімі мен модульдер құрылымы ресми түрде толық бекітілмеген.

AIT сынағына онлайн дайындалуға бола ма?

AIT-тің ресми тапсырмалары жарияланғанға дейін математикалық сауаттылық, логикалық ойлау, мәтінді талдау және пәндік білім бойынша дайындалуға болады. Бұл бағытта онлайн білім беру платформаларын, диагностикалық және жаттығу тесттерін пайдаланған тиімді.

AIT нәтижесі грант алуға әсер ете ме?

2027 жылға жоспарланған пилоттық сынақ нәтижелері грант конкурсына немесе университетке түсуге әсер етпейді. Болашақта AIT нәтижелерін қабылдау жүйесінде пайдалану мүмкіндігі қарастырылуда.

Қорытынды

AIT сынағы – Қазақстандағы жоғары білімге қабылдау жүйесін жетілдіруге бағытталған маңызды білім беру бастамаларының бірі. Оның негізгі ерекшелігі – оқушының пәндік білімімен қатар, сыни ойлау, ақпаратты талдау және алған білімін қолдану қабілеттерін бағалауға назар аударылуы.

2027 жылдың көктемінде жаңа емтиханның пилоттық апробациясы жоспарланғанымен, ҰБТ қолданыстағы негізгі тестілеу жүйесі болып қала береді.

Сондықтан талапкерлер үшін ең тиімді шешім – ресми жаңалықтарды бақылап, мектеп пәндерін жүйелі меңгеріп, математикалық және оқу сауаттылығын дамыту.

AIT емтиханына қатысты жаңа талаптар мен өзгерістерді Ұлттық тестілеу орталығының ресми хабарламаларынан тексеріп отырған жөн.

Авторы
Нұрлыбек Жайлауов

Материал пайдалы болды ма? Бөлісіңіз

WhatsApp Telegram

Мақала құжаттары

Мақаланың жарияланғаны туралы анықтама (PDF)

Пікірлер

Пікір қалдыру үшін аккаунтқа кіріңіз

Әзірге пікір жоқ — алғашқы болыңыз.

Авторларға

Сіз де өз мақалаңызбен бөлісіңіз

Мақалаңызды жариялап, сертификат пен журналды бірден алыңыз. Жарияланым Google мен Yandex-те табылады.

  • Сертификат (QR-коды бар)
  • Google, Yandex жүйелерінде шығады
  • Журналға шығады (онлайн)
  • Анықтама, журнал
  • Жеке кабинетте құжаттар сақталады
  • Мақалаға тұрақты сілтеме

2015 жылдан бері · ресми тіркелген журнал

Мақала жариялау

Автордың басқа материалдары

IT

Жасанды интеллект пен вайбкодинг: идеядан дайын жобаға дейін

Вайбкодинг арқылы идеяны сайтқа, ойынға немесе қосымшаға айналдыру жолы түсіндіріледі. Мәтінде оның артықшылықтары мен жобаны тексеру, қауіпсіздік талаптарын сақтау қажеттігі қарастырылады.

Нұрлыбек Жайлауов 2 мин