Арманқызы Аружан
Соңғы жылдары жасанды интеллект (AI) бұрын-соңды болмаған қарқынмен дамып келеді. Бұрын тек ғылыми фильмдерде кездесетін технология бүгінде күнделікті өміріміздің бір бөлігіне айналды. Қазір AI мәтін жазады, сурет салады, музыка шығарады, бейнероликтер жасайды, бағдарламалар құрастырады, тіпті адамдармен еркін сөйлесе алады. Осындай мүмкіндіктердің артуына байланысты қоғамда «Жасанды интеллект адамның шығармашылығын толық алмастыра ала ма?» деген сұрақ жиі талқылануда. Бұл мәселе әсіресе журналистика, әдебиет, дизайн, кино және өнер салалары үшін өте өзекті.
Жасанды интеллекттің басты артықшылығы оның жылдамдығында. Ол бірнеше секунд ішінде мыңдаған ақпаратты өңдеп, көптеген нұсқа ұсына алады. Мысалы, дизайнерлер логотиптің бірнеше үлгісін бірден жасай алады, журналистер мақала жоспарын құрады, ал музыканттар әуеннің жаңа нұсқаларын тыңдап көреді. Көптеген халықаралық компаниялар жасанды интеллектті күнделікті жұмыста пайдаланып, уақыт пен қаржыны үнемдеуде. Кейбір зерттеулерге сәйкес, әлемдегі ірі ұйымдардың басым бөлігі AI құралдарын жұмыс тиімділігін арттыру үшін енгізіп жатыр. Бұл технологияның адамдардың еңбегін жеңілдететінін көрсетеді.
Сонымен қатар жасанды интеллект білім беру саласында да үлкен рөл атқарады. Оқушылар мен студенттер жаңа тақырыптарды түсіндіру, мәтіндерді аудару, есептердің шешу жолдарын көру немесе шет тілдерін үйрену үшін AI қызметтерін пайдаланады. Бұл білім алуды қолжетімді әрі ыңғайлы етеді. Дегенмен, оның көлеңкелі тұстары да жоқ емес. Кейбір оқушылар тапсырманы өздері орындамай, түгелдей жасанды интеллектке сеніп қояды. Мұндай жағдайда олардың ойлау қабілеті, талдау жасау дағдысы және шығармашылық ізденісі әлсіреуі мүмкін.
Дегенмен, шығармашылық тек жылдам жұмыс істеу немесе ақпаратты өңдеу ғана емес. Нағыз шығармашылық адамның өмірлік тәжірибесінен, сезімінен, армандарынан және дүниетанымынан туады. Жазушы өз шығармасына бастан кешкен оқиғаларын енгізеді, ақын жүрегіндегі сезімді өлеңге айналдырады, суретші өз ойын бояу арқылы жеткізеді. Әр адамның өмір жолы әртүрлі болғандықтан, оның шығармашылығы да ерекше болады. Ал жасанды интеллект өздігінен сезінбейді, қуанбайды, мұңаймайды және өмірлік тәжірибе жинамайды. Ол тек бұрын жасалған мәліметтерді талдап, солардың негізінде жауап құрастырады.
Мысалы, AI әйгілі суретшілердің стиліне ұқсас сурет сала алады немесе белгілі бір жазушының мәнеріне жақын мәтін жаза алады. Бірақ оның жұмысының негізінде адамның бұрын жасаған еңбектері жатыр. Ал мүлде жаңа бағыт қалыптастыру, қоғамға әсер ететін тың идея ұсыну немесе адамдардың жүрегіне жететін ерекше шығарма жазу көбіне адамның қолынан келеді. Тарихтағы ұлы өнер туындылары мен әдеби шығармалардың барлығы адамның ішкі жан дүниесінің жемісі екені белгілі.
Менің ойымша, жасанды интеллект адамның шығармашылығын толық алмастыра алмайды. Ол шығармашылық үдерісті жеңілдететін, жаңа идея іздеуге көмектесетін және уақытты үнемдейтін тиімді құрал ғана. Алайда адам қиялының шексіздігі, эмоциясы, интуициясы мен өзіндік көзқарасы ешқандай технологиямен толық ауыстырылмайды. Сондықтан AI-ды қарсылас ретінде емес, шығармашылықты дамытуға көмектесетін серіктес ретінде қарастырған дұрыс.
Қорытындылай келе, жасанды интеллект болашақта көптеген мамандықтардың жұмыс тәсілін өзгертетіні анық. Ол шығармашылық адамдардың жұмысын жеңілдетіп, жаңа мүмкіндіктер ашады. Бірақ өнердің, әдебиеттің және журналистиканың басты құндылығы адам ойында, сезімінде және өмірлік тәжірибесінде жатыр. Сондықтан жасанды интеллект қаншалықты дамыса да, адамның шығармашылық қабілетін толық алмастыра алмайды. Керісінше, адам мен технология бірлесе жұмыс істегенде ғана қоғам үшін пайдалы әрі сапалы дүниелер пайда болады.
