Биологиялық жүйедегі термодинамика.

Ішкі энергияның өзгерісі сыртқы ортаның әсерінен немесе ішкі қайтымсыз процестердің салдарынан болады. Мысалы, глюкозаның сырттан енуі, ас тағамдардың ашуы т.б.

Азық-түлік құрамындағы молекулалар үнемі қозғалыста болады. Яғни, потенциалдық және кинетикалық  энергияларға ие. Үлкен энергияға ие бола отыра олар үнемі үздіксіз қозғалады. Клеткада энергияның , алмасуы және термодинамиканың І заңының орындалуын мына схемадан түсінеміз:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Тағам адам организмі үшін жанар май есебінде роль атқарады. Түрліше азық түліктер түрліше энергия қорына ие.

 

Азық-түлік 100г азық-түліктегі энергетика-лық құндылық Азық-түлік 100г азық-түліктегі энергетика-лық құндылық
ккал кДж ккал кДж
Ет тағамдары:

сиыр еті

бауыр паштеті

майлы шұжық

Балық тағамдары:

майлы шпрот

Сүт тағамдары:

қаймақ

сүт

ірімшік

Майлар:

ерітілген май

күнбағыс майы

 

230

335

440

 

360

 

585

350

375

 

900

900

 

962

1402

1841

 

1506

 

2448

1464

1569

 

3766

3766

Нан тағамдары:

Ұн

Кепкен нан

Печенье

Макарон

Дәнді-дақылдар:

Күріш

Қарақұмық

Манна

Сұлы

Углеводтар:

Қант

Шоколад

Басқа таамдар:

Кепкен жемістер

Бұршақ

Грек жаңғағы

 

340

370

420

360

 

350

330

320

345

 

410

540

 

235

310

620

 

1423

1548

1757

1506

 

1464

1380

1339

1443

 

1715

2259

 

983

1297

2594

 

Организмге түскен тағам ыдырай бастайды. Шамамен 1 литр тұтылған оттегі есебінде кез-келген азық-түлік ыдыраған кезде 20,2 МДж энергия бөлінеді.

Тапсырма: 1-2 кестені пайдалана отыра анықта.

  1. Өмір белсенділігі үшін адамға тәулігіне азық-түлікпен қанша энергия қажет? (≈10МДж).
  2. Таңғы асыңның энергетикалық құндылығын есепте.
  3. Таңғы астан алған энергия мектептегі сабақтың қанша сағатына жеткілікті?
  4. Өмір белсенділігін қажетті азық-түлік тізімін жаса.

 

 

 

Қорытынды: адам организмі күнделікті 10МДж энергияға есептелген аспен тамақтануы тиіс.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Адам организміндегі жылудың берілуі.

 

Энергияны жоғалту Баланстағы жалпы энергияның үлесі, %
Судың булануы мен тыныс алуға

Ішкі органдардың жұмыс істеуіне

Қоршаған ортаны жылытуға

Теріден судың булануы

13

1,87

1,55

20,67

 

Тәулік ішіндегі адамның жылулық балансы.

 

Кіріс, кДЖ Шығыс, кДж
Сіңімді заттар:

Белоктар

Майлар

углеводтар

 

237

1307

335

Бөлінген жылу

Бөлінген газдар

Дәрет

Тыныс алу кезіндегі булану

Терлеу

Түзетулер

1374

43

23

181

227

11

Барлығы: 1879 Барлығы: 1859

 

Қорытынды: Биологиялық жүйенің өмір сүру қызметінің процестері термодинамика заңдарына бағынады.

 

 

 

Читайте также:

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован. Обязательные поля помечены *