Тақырыбы: «Білім – болашақтың бастауы»
Бағыты: Танымдық, патриоттық, тәрбиелік
Сынып: 5–11 сыныптарға бейімдеуге болады
Ұзақтығы: 40–45 минут
Өткізу формасы: Тәрбие сағаты, пікір алмасу, сұрақ-жауап, шығармашылық тапсырмалар
Тәрбие сағатының мақсаты
Оқушыларға білімнің адам өміріндегі маңызын түсіндіру, жаңа оқу жылына жағымды көңіл күй қалыптастыру, білім алуға деген қызығушылығын арттыру, Отанға, мектепке, ұстазға деген құрмет сезімін қалыптастыру.
Міндеттері
- оқушылардың білімге деген құштарлығын арттыру;
- жаңа оқу жылына нақты мақсат қоюға бағыттау;
- өз ойын еркін жеткізуге үйрету;
- сыныптағы достық пен ынтымақтастықты нығайту;
- еңбекқорлық, жауапкершілік және табандылық қасиеттерін дәріптеу;
- оқушылардың болашақ туралы ойлануына мүмкіндік беру.
Күтілетін нәтиже
Тәрбие сағатының соңында оқушылар:
- білімнің өмірдегі маңызын түсінеді;
- жаңа оқу жылына өз мақсаттарын анықтайды;
- жетістікке жету үшін еңбектің қажеттігін ұғынады;
- сыныптастарымен ой бөлісіп, бірлескен тапсырмалар орындайды;
- өз болашағына жауапкершілікпен қарауға талпынады.
Қажетті құралдар
Интерактивті тақта, слайдтар, маркерлер, түрлі түсті қағаздар, стикерлер, білім мен мектеп туралы нақыл сөздер, музыкалық сүйемелдеу.
Тәрбие сағатының барысы
I. Ұйымдастыру кезеңі
Мұғалім:
Қайырлы күн, қымбатты оқушылар!
Баршаңызды жаңа оқу жылының басталуымен және Білім күнімен шын жүректен құттықтаймын!
Бүгін біз үшін ерекше күн. Жазғы демалыстан кейін бәріміз қайтадан мектебімізде, өз сыныбымызда бас қосып отырмыз.
Жаңа оқу жылы – жаңа мүмкіндік, жаңа мақсат, жаңа жетістіктердің бастауы.
Әр оқу жылы адамға тек жаңа білім ғана емес, жаңа достар, жаңа тәжірибе, жаңа жауапкершілік әкеледі.
Бүгінгі тәрбие сағатымыздың тақырыбы – «Білім – болашақтың бастауы».
II. Психологиялық ахуал қалыптастыру
«Жылы лебіз» әдісі
Мұғалім оқушыларды шеңберге шақырады.
Әр оқушы жанындағы сыныптасына жаңа оқу жылына байланысты бір жақсы тілек айтады.
Мысалы:
- «Саған жаңа оқу жылында үздік жетістіктер тілеймін».
- «Барлық арманың орындалсын».
- «Сабағың жақсы болып, жаңа достар табуыңа тілектеспін».
- «Әрдайым алға ұмтылып жүр».
- «Жаңа оқу жылы саған сәттілік әкелсін».
Мұғалім қорытындылайды:
Жақсы сөз адамға күш береді. Бүгін бір-бірімізге айтқан осы жылы тілектеріміз бүкіл оқу жылында бізге жақсы көңіл күй сыйласын.
III. Тақырыпты ашу
Тақтаға:
«Білім дегеніміз не?»
деген сұрақ жазылады.
Оқушылар өз жауаптарын айтады.
Мүмкін болатын жауаптар:
- білім – оқу;
- білім – ізденіс;
- білім – болашақ;
- білім – мүмкіндік;
- білім – еңбек;
- білім – жетістік;
- білім – тәжірибе;
- білім – адамның дамуы.
Мұғалім:
Дұрыс айтасыңдар.
Білім дегеніміз тек мектепте алған баға немесе оқулықтағы ақпарат емес.
Білім – адамның дүниені түсінуіне, дұрыс шешім қабылдауына, өз арманына жетуіне көмектесетін үлкен күш.
Адам қаншалықты көп білім алса, оның алдынан соншалықты көп мүмкіндік ашылады.
IV. «Білім не үшін қажет?» пікірталасы
Мұғалім оқушыларға бірнеше сұрақ қояды.
Сұрақтар:
- Неліктен адамға білім қажет?
- Білімсіз үлкен жетістікке жетуге бола ма?
- Мектепте алған білім болашақта қалай көмектеседі?
- Жақсы баға мен нақты білімнің айырмашылығы бар ма?
- Қазіргі заманда қандай дағдылар маңызды деп ойлайсыңдар?
- Табысқа жетуде талант маңызды ма, әлде еңбек пе?
- Қандай адамды білімді адам деп айтуға болады?
Оқушылар өз пікірлерін ортаға салады.
Мұғалім:
Әрқайсыңның пікірлерің орынды.
Білім алу – тек сабаққа қатысу емес.
Нағыз білім алу дегеніміз – сұрақ қою, іздену, қателесу, қайта үйрену және алған біліміңді өмірде қолдана білу.
V. «Білімнің күші» ой қозғау
Мұғалім тақтаға мына сөзді шығарады:
«Білімді мыңды жығады, білекті бірді жығады».
Оқушылардан мақалдың мағынасын түсіндіру сұралады.
Мұғалім:
Бұрын адамның күші көбінесе дене күшімен өлшенсе, бүгінгі әлемде ең үлкен күш – білім мен ақыл.
Қазіргі кезде жаңа идея ойлап тапқан, жаңа технология жасаған, ғылымға үлес қосқан адамдар тұтас қоғамның дамуына ықпал ете алады.
Сондықтан сендердің бүгін алған әрбір білімдерің ертең үлкен мүмкіндікке айналуы мүмкін.
VI. Топтық жұмыс
Оқушылар 3 немесе 4 топқа бөлінеді.
1-топ: «Білім»
Тапсырма:
«Білімді адам қандай болуы керек?» деген сұраққа жауап беріп, 5 қасиет жазу.
Мысалы:
- ізденімпаз;
- еңбекқор;
- жауапты;
- ойы ашық;
- тәртіпті.
2-топ: «Мақсат»
Тапсырма:
Жаңа оқу жылында оқушы қандай мақсаттар қоюы керек екенін анықтау.
Мысалы:
- сабақты уақытында орындау;
- кітап оқу;
- олимпиадаға қатысу;
- жаңа дағды үйрену;
- уақытты дұрыс жоспарлау.
3-топ: «Жетістік»
Тапсырма:
Жетістікке жетудің бес қадамын құрастыру.
Мысалы:
Мақсат → Жоспар → Еңбек → Табандылық → Нәтиже
4-топ: «Болашақ»
Тапсырма:
«Болашақ мектебі қандай болуы керек?» тақырыбында өз идеяларын ұсыну.
Әр топ өз жұмысын қорғайды.
VII. «Менің жаңа оқу жылындағы мақсатым» тапсырмасы
Әр оқушыға қағаз немесе стикер таратылады.
Оқушылар төмендегі сөйлемдерді жалғастырады:
Осы оқу жылында мен…
- жақсырақ үйренгім келеді: ____________________
- өзгерткім келетін әдетім: ____________________
- қол жеткізгім келетін нәтижем: ____________________
- оқығым келетін кітап: ____________________
- дамытқым келетін қабілетім: ____________________
- өзіме беретін уәдем: ____________________
Оқушылар қалауы бойынша жауаптарын оқиды.
Мұғалім:
Мақсат адамның қай бағытта жүру керектігін көрсетеді.
Бірақ мақсатты жай ғана жазу жеткіліксіз. Оған жету үшін күнделікті шағын әрекеттер жасау қажет.
VIII. «Арманнан мақсатқа» жаттығуы
Тақтада екі сөз жазылады:
АРМАН → МАҚСАТ
Мұғалім:
Арман мен мақсаттың айырмашылығы қандай?
Оқушылар жауап береді.
Мұғалім қорытындылайды:
Арман – адамның қалауы.
Ал мақсат – нақты жоспары бар арман.
Мысалы:
Арман: «Мен ағылшын тілін жақсы білгім келеді».
Мақсат: «Осы оқу жылында күн сайын 20 минут ағылшын тілін оқып, жыл соңына дейін белгілі бір деңгейге жетемін».
Сондықтан әрбір үлкен жетістік нақты мақсаттан басталады.
IX. Сергіту сәті
«Егер келіссең – қол көтер»
Мұғалім сөйлемдерді оқиды.
Егер оқушылар келіссе, қолдарын көтереді.
- Мен биыл жақсы оқуға дайынмын.
- Мен жаңа нәрсе үйренгім келеді.
- Мен өзімді өткен жылдан да жақсырақ дамытқым келеді.
- Мен сыныптастарыма көмектесуге дайынмын.
- Мен уақытты тиімді пайдаланғым келеді.
- Мен қателесуден қорықпаймын.
- Мен өз мақсатыма жетуге тырысамын.
Мұғалім:
Тамаша! Демек, жаңа оқу жылын жақсы көңіл күймен және үлкен мақсаттармен бастап отырмыз.
X. Жағдаяттық тапсырмалар
1-жағдаят
Сен сабақтан төмен баға алдың. Не істейсің?
Талқылау:
- мұғалімнен көмек сұрау;
- қатені анықтау;
- қайта дайындалу;
- үмітсіздікке берілмеу.
2-жағдаят
Досың сабаққа дайындалмай келді және сенен жауабыңды көшіріп алуды сұрады.
Не істейсің?
3-жағдаят
Сен жаңа пәнді түсіне алмай жүрсің.
Қандай әрекет жасайсың?
4-жағдаят
Алдыңа үлкен мақсат қойдың, бірақ бірнеше күннен кейін ынтаң төмендеді.
Өзіңді қалай қайта ынталандырасың?
Мұғалім:
Өмірде қиындықтар міндетті түрде болады.
Маңыздысы – қиындықтың болмауы емес, адамның сол қиындыққа қалай әрекет ететіні.
XI. «Жетістік формуласы»
Тақтаға:
Мақсат + Білім + Еңбек + Тәртіп + Табандылық = Жетістік
деген формула шығарылады.
Мұғалім:
Бұл – математикалық формула емес.
Бірақ өмірде өте жақсы жұмыс істейтін формула.
Егер мақсат бар болса, бірақ әрекет болмаса – нәтиже болмайды.
Егер білім бар болса, бірақ тәртіп болмаса – қабілет толық ашылмайды.
Ал мақсат, еңбек және табандылық бірге болса, адам үлкен нәтижелерге жете алады.
XII. «Менің болашағым» шығармашылық тапсырмасы
Оқушыларға:
«10 жылдан кейін мен өзімді қалай елестетемін?»
деген сұрақ қойылады.
2–3 минут ішінде қысқаша жауап жазады.
Мысалы:
- қандай мамандық иесі болады;
- қай салада жұмыс істейді;
- қандай адам болғысы келеді;
- қоғамға қандай пайда әкелгісі келеді;
- қандай армандарын орындауды қалайды.
Бірнеше оқушы өз ойын сыныппен бөліседі.
XIII. Сыныптың жаңа оқу жылындағы ережелері
Оқушылармен бірге жаңа оқу жылына арналған ортақ қағидалар құрылады.
Біздің сынып:
- Бір-бірімізді құрметтейміз.
- Бір-біріміздің сөзімізді бөлмейміз.
- Қателескен адамды мазақтамаймыз.
- Сабаққа жауапкершілікпен қараймыз.
- Қиын жағдайда бір-бірімізге көмектесеміз.
- Өзгенің пікірін құрметтейміз.
- Уақытты бағалаймыз.
- Әрдайым дамуға тырысамыз.
- Мектеп мүлкіне ұқыпты қараймыз.
- Сыныбымыздың абыройын бірге көтереміз.
XIV. Рефлексия
«Бір сөйлеммен»
Оқушылар кезекпен бүгінгі тәрбие сағатын бір сөйлеммен қорытындылайды.
Мысалы:
- «Мен биыл өзіме нақты мақсат қоямын».
- «Білім адамның болашағын өзгертеді».
- «Жетістікке еңбекпен жетуге болады».
- «Қателіктен қорықпау керек».
- «Әр күн жаңа мүмкіндік».
XV. Мұғалімнің қорытынды сөзі
Мұғалім:
Қымбатты оқушылар!
Бүгін біз жаңа оқу жылының алғашқы бетін аштық.
Алдымызда көптеген сабақтар, тапсырмалар, бақылау жұмыстары, жарыстар, қуанышты сәттер мен түрлі сынақтар болады.
Кейде бәрі оңай болмауы мүмкін.
Бірақ әр қиындық – адамды шыңдайтын мүмкіндік.
Ең бастысы – өздеріңе сенуден, білім алудан және алға ұмтылудан ешқашан бас тартпаңдар.
Мектепте өткізген әрбір күндерің болашақтарыңа салынған инвестиция екенін ұмытпаңдар.
Бүгін оқыған кітаптарың, үйренген формулаларың, алған білімдерің мен қалыптастырған жақсы әдеттерің ертең сендердің үлкен жетістіктеріңнің негізіне айналады.
Сендердің әрқайсыңның бойларыңда үлкен мүмкіндік бар.
Біреуің болашақта дәрігер, біреуің мұғалім, инженер, кәсіпкер, ғалым, спортшы немесе басқа саланың үздігі болуың мүмкін.
Қай мамандықты таңдасаңдар да, ең алдымен білімді, еңбекқор, адамгершілігі мол азамат болуға ұмтылыңдар.
Жаңа оқу жылы сендер үшін жаңалыққа, үлкен жетістікке, жақсы бағаға, жаңа достыққа және орындалған армандарға толы болсын!
Білім күні құтты болсын!
Жаңа оқу жылы сәтті басталсын!
