Қаржылық сауаттылықты қалай арттыруға болады деген сұрақты мен 30 жыл бойы бір ғана шындықпен байланыстырып келемін: несие — байлыққа жол емес, кедейлікке тұзақ. 30 жыл бойы мен бір заңдылықты байқадым: несие алған адамдардың 9-ы 10-нан 5 жылдан кейін де сол несиені өтеп жатады. Қағаз жүзінде бәрі әдемі көрінеді, ал шын өмірде қарыз ұйқыны ұрлайды, жүйкені жейді, еркіндікті азайтады.
Несие мен рассрочка шын мәнінде қанша тұрады — нақты есеп
100 000 теңгелік телефонды рассрочкаға алдыңыз делік. Сатушы «айына 8 000 теңгеден» дейді. Қарапайым адам осыны арзан деп ойлайды. Ал шын мәнінде сіз 12 айда 96 000 теңге емес, үстеме төлеммен бірге 145 000 теңге төлеп шығуыңыз мүмкін. Яғни 45 000 теңге — тек күтудің, бөліп төлеудің құны.
- Телефон бағасы: 100 000 теңге
- Ай сайынғы төлем: 8 000–12 000 теңге
- Жалпы төлем: 120 000–145 000 теңге
Рассрочка алма, егер затты толық ақшамен алатын күнің әлі келмесе. Болашақ кірісіңді бүгін жұмсама.
Банктер мен дүкендер сені қалай алдайды — психологиялық тәсілдер
Олар «айына аз ғана» деп ойыңды бөледі. «Тек 10 000 теңге» деген сөз адамды 240 000 теңге қарыздың ауырлығын ұмыттырады. Қызыл баға, соңғы мүмкіндік, бүгін ғана жеңілдік — бәрі асықтыру үшін жасалады.
- Ай сайынғы аз төлеммен үлкен соманы байқатпай өткізеді
- «Соңғы дана» деп қорқытады
- «Қазір алсаң, ұтасың» деп сабырды ұрлайды
Несиесіз өмір сүрудің нақты жолы — қадам бойынша
Алдымен қарызды тоқтатыңыз. Екіншіден, картадағы артық лимитті жабыңыз. Үшіншіден, әр сатып алуға 24 сағат ойлану ережесін енгізіңіз. Үйге керек емес затты бүгін емес, ертең алыңыз.
- Айлық кіріс пен шығынды бір қағазға жазыңыз
- Қажет емес жазылымдарды тоқтатыңыз
- Ірі сатып алуға кемі 30 күн жинаңыз
Жинақтаудың 3 алтын ережесі
- Айлығыңның кемі 20%-ын бірден бөлек қой
- Апта сайын аз болса да жина — 5 000 теңге болса да
- Жинақты қол тигізуі қиын жерде ұста
Айлығы 150 000 теңге болса, 30 000 теңгені бірден жинаққа аудар. Қалғанын ғана жұмса. Ақша қалса жинақталмайды, тәртіп болмаса да жоғалады.
«Бірақ ақша жетпейді» деген сылтауға жауап
Ақша жетпесе, алдымен арманды кішірейтіңіз, қарызды үлкейтпеңіз. Үйден кофе, сырттан тапсырыс, артық сыйлық, керексіз киім — осының бәрі үнсіз қимайды ақшаңызды.
- Күніне 1 000 теңгені үнемдеу = айына 30 000 теңге
- Ескі затты сату арқылы бос қаражат табу
- Табысты арттыру үшін қосымша жұмыс қарастыру
Қорытынды: бүгін жасалатын бір іс-қимыл
Бүгін бір қағаз алып, барлық қарызыңызды жазыңыз. Сосын жаңа несие алмауға шешім қабылдаңыз. Қаржылық сауаттылықты қалай арттыруға болады? Алдымен қарызды тоқтатып, жинақты бастау арқылы. Жинақ — бостандық береді.
