Ерлан Тынымбайұлы Қарин Қазақстан Республикасының Вице-Президенті болып тағайындалды. 2026 жылғы 31 тамызда Президент Қасым-Жомарт Тоқаев оның кандидатурасын Құрылтай депутаттарының қарауына ұсынды. Депутаттардың басым бөлігі кандидатураны қолдағаннан кейін Мемлекет басшысы Ерлан Қаринді жаңа қызметке тағайындау туралы Жарлыққа қол қойды. Осылайша қазақстандық саясат пен мемлекеттік басқару жүйесінде ұзақ жыл еңбек еткен Ерлан Қариннің қызметтік жолында жаңа кезең басталды.
фото: https://www.akorda.kz/
Бұл тағайындаудың саяси салмағы тек жаңа қызмет атауымен шектелмейді. Вице-президент лауазымы Қазақстанның жаңарған мемлекеттік басқару жүйесінде ерекше орын алады. Конституцияға сәйкес Вице-Президент Президенттің тапсырмасы бойынша Құрылтаймен, Үкіметпен және басқа да мемлекеттік органдармен өзара іс-қимыл кезінде Мемлекет басшысының атынан өкілдік етеді, сондай-ақ Президент айқындайтын өзге де өкілеттіктерді жүзеге асырады. Қасым-Жомарт Тоқаев та Құрылтай отырысында бұл қызметтің билік тармақтары арасындағы өзара байланысты қамтамасыз етудегі рөліне арнайы тоқталды.
Ерлан Қариннің жаңа лауазымға келуі оның мемлекеттік қызметтегі көпжылдық тәжірибесінің заңды жалғасы деуге негіз бар. Оның өмірбаянына қарасақ, еңбек жолында білім беру, саяси зерттеу, ұлттық қауіпсіздік, ішкі саясат, медиа және жоғары мемлекеттік басқару салаларын қамтыған бірнеше кезең бар. Бір қарағанда бір-бірінен алшақ көрінетін осы бағыттардың барлығы кейін оның мемлекеттік басқаруда жинақтаған тәжірибесін қалыптастырды.
Ерлан Қарин кім?
Ерлан Тынымбайұлы Қарин – қазақстандық мемлекет қайраткері, саясаттанушы, саяси ғылымдарының кандидаты және 2026 жылғы 31 тамыздан бастап Қазақстан Республикасының Вице-Президенті.
Ақорданың ресми өмірбаянына сәйкес, Ерлан Қарин 1976 жылы Түркістан облысы Сайрам ауданының Ақсу ауылында дүниеге келген. Оның кәсіби жолының ерекшелігі – мемлекеттік қызметке бірден жоғары лауазымнан келмей, еңбек жолын қарапайым мектеп мұғалімі ретінде бастауы. Кейін саяси зерттеулер саласына ауысып, сарапшылықтан бастап елдің жоғары мемлекеттік лауазымдарына дейінгі бірнеше кезеңнен өтті.
Қариннің өмірбаянын бір ғана саяси қызметпен сипаттау қиын. Әр жылдары ол зерттеу орталықтарында, Президент Әкімшілігінде, саяси құрылымдарда, Қазақстан стратегиялық зерттеулер институтында, ұлттық телерадиокорпорацияда жұмыс істеді. Кейін Президенттің кеңесшісі, көмекшісі, Мемлекеттік хатшы, Мемлекеттік кеңесші және Президент Әкімшілігі Басшысының бірінші орынбасары қызметтерін атқарды. Осындай әртүрлі бағыттағы тәжірибе оның қоғамдық-саяси процестерді тек теориялық тұрғыдан емес, мемлекеттік басқарудың ішкі тетіктері арқылы да жақсы білуіне мүмкіндік бергені байқалады.
Ерлан Қариннің білімі және алғашқы еңбек жолы
Ерлан Қариннің негізгі мамандығы мемлекеттік басқарумен тікелей байланысты болмаған. Ол 1996 жылы Қ.Жұбанов атындағы Ақтөбе мемлекеттік университетін «Тарих және география» мамандығы бойынша тәмамдап, тарих және география пәнінің мұғалімі біліктілігін алған. 1999 жылы әл-Фараби атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің Философия және саясаттану факультетіндегі аспирантураны аяқтады. Кейін саяси ғылымдарының кандидаты атанды.
Оның еңбек жолы да алған алғашқы мамандығына сай басталды. 1996 жылдан бастап Ақтөбе қаласындағы №33 мектепте география және тарих пәндерінен сабақ берді. Мемлекеттік қызметтегі кейінгі мансабына қарағанда бұл қысқа кезең болып көрінгенімен, мұғалімдіктен басталған еңбек жолы Қариннің өмірбаянындағы назар аударарлық тұстардың бірі. Өйткені кейін күрделі саяси және мемлекеттік институттарда жұмыс істеген маманның кәсіби жолының алғашқы баспалдағы кәдімгі мектеп қабырғасынан басталған.
1998 жылдың наурызынан бастап Ерлан Қарин Қазақстан даму институтындағы Саяси зерттеулер орталығында қызмет атқарып, кейін Қытай және Ресей институты директорының орынбасары болды. Дәл осы кезеңнен оның кәсіби бағыты саясаттану, халықаралық және ішкі саяси үдерістерді зерттеумен тығыз байланыса бастады. 2000 жылғы шілдеден бастап Орталық Азия саяси зерттеулер агенттігінің директоры қызметін атқаруы оның сараптамалық ортадағы тәжірибесін одан әрі кеңейтті.
Саяси сараптамадан мемлекеттік басқаруға дейін
2002 жылдан бастап Ерлан Қарин Қазақстан Республикасы Премьер-министрінің штаттан тыс кеңесшісі болды. 2003 жылы республикалық «Асар» партиясы төрағасының бірінші орынбасары және Заманауи саясат халықаралық институтының бас директоры қызметін атқарды. 2004 жылғы маусымнан бастап Антитеррористік бағдарламалар орталығын басқарды, ал 2006 жылғы мамырда Маңғыстау облысы әкімінің саяси мәселелер жөніндегі кеңесшісі қызметіне кірісті.
Осы жылдар Қариннің кәсіби өмірбаянында сарапшылық қызметтен практикалық мемлекеттік саясатқа біртіндеп ауысқан кезең ретінде көрінеді. Саяси процестерді зерттеу, қауіпсіздік мәселелерімен айналысу және өңірлік басқару деңгейіндегі жұмыс оның кейін Президент Әкімшілігіне келген кездегі тәжірибелік базасын қалыптастырды. Ресми өмірбаянындағы қызметтердің ретіне қарасақ, оның мансабында бір сәттік секірістен гөрі әр кезеңде тәжірибе жинап, жауапкершілігі жоғары лауазымдарға біртіндеп көтерілген жүйелі жол анық байқалады.
Президент Әкімшілігіндегі қызметі
2008 жылғы ақпанда Ерлан Қарин Қазақстан Республикасы Президенті Әкімшілігінің Ішкі саясат бөлімінің меңгерушісі болып тағайындалды. Бұл қызмет оның мемлекеттік басқарудың орталық деңгейіндегі жұмысын бастаған маңызды кезеңдердің бірі болды. Сол жылдың қарашасынан бастап «Нұр Отан» партиясының стратегиялық даму бойынша хатшысы қызметін атқарды.
2013 жылғы желтоқсанда Қарин Вашингтондағы Америка университетінде арнайы шақырылған профессор болды. Ал 2014 жылғы қазанда Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы Қазақстан стратегиялық зерттеулер институтының директоры қызметіне келді. Стратегиялық зерттеулер институтындағы жұмыс оның саясаттанушы және сарапшы ретіндегі бұрыннан қалыптасқан бағытымен тікелей сабақтасты. Бұл институт елдің ішкі және сыртқы саясатына қатысты стратегиялық мәселелерді зерттейтін маңызды сараптамалық құрылымдардың бірі болғандықтан, аталған кезең Қариннің мемлекеттік саясат пен ғылыми-сараптамалық ортаның тоғысындағы тәжірибесін тереңдете түсті.
Ерлан Қариннің «Қазақстан» телерадиокорпорациясындағы қызметі
2017 жылғы ақпаннан бастап Ерлан Қарин «Қазақстан» республикалық телерадиокорпорациясы» акционерлік қоғамының басқарма төрағасы қызметін атқарды. Осылайша оның еңбек жолына тағы бір ірі бағыт – ұлттық медиа саласы қосылды. Бұған дейін негізінен саясаттану, мемлекеттік саясат және сараптамалық институттарда еңбек еткен Қарин бұл кезеңде ақпараттық кеңістік пен қоғамдық коммуникация саласындағы жұмысты басқарды.
Медиа саласындағы тәжірибеден кейін ол қайтадан жоғары мемлекеттік қызметке оралды. 2019 жылғы сәуірден 2020 жылғы шілдеге дейін Қазақстан Республикасы Президентінің кеңесшісі болды, ал 2020 жылғы шілдеден бастап Президенттің көмекшісі қызметін атқарды. Бұл қызметтер оның Мемлекет басшысының саяси күн тәртібі мен стратегиялық бастамаларына жақын жұмыс істеген кезеңінің басталғанын көрсетті.
Мемлекеттік хатшы және Мемлекеттік кеңесші Ерлан Қарин
2022 жылғы 5 қаңтарда Ерлан Қарин Қазақстан Республикасының Мемлекеттік хатшысы болып тағайындалды. Сол жылғы 14 маусымнан бастап Қазақстан Республикасының Мемлекеттік кеңесшісі қызметін атқарды. Ол бұл лауазымда төрт жылға жуық уақыт еңбек етіп, мемлекеттік ішкі саясат пен қоғамдық-саяси бағыттағы жұмыстардың бел ортасында болды.
Мемлекеттік кеңесші болған жылдары Қариннің қызметі қоғамдық-саяси мәселелермен, мемлекеттік саясаттың негізгі қағидаттарын іске асырумен және орталық пен өңірлер арасындағы ішкі саяси жұмысты үйлестірумен байланысты болды. Мәселен, Ақорда жариялаған ресми мәліметтерде оның ішкі саясат мәселелері жөніндегі республикалық кеңестерге төрағалық еткені көрсетіледі. Осы тұрғыдан алғанда, Қариннің кейін мемлекеттік басқару жүйесіндегі одан да жоғары жауапкершілік жүктелетін қызметке өтуі оның бұған дейінгі жұмысының жалғасы ретінде қабылданады.
2026 жылы Президент Әкімшілігі Басшысының бірінші орынбасары болды
2026 жылғы 30 маусымда Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың Жарлығымен Ерлан Қарин Қазақстан Республикасы Президенті Әкімшілігі Басшысының бірінші орынбасары болып тағайындалды. Осыған байланысты ол бұған дейін атқарған Мемлекеттік кеңесші лауазымынан босатылды.
Бұл қызметте ұзақ уақыт болған жоқ. Арада екі ай өткенде еліміздің жаңарған мемлекеттік басқару жүйесіндегі маңызды лауазымдардың бірі – Вице-Президент қызметіне оның кандидатурасы ұсынылды. Дегенмен осы қысқа мерзімнің өзі Қариннің Президент Әкімшілігінің ең жоғары басқару деңгейіне өтіп, одан кейін жаңа конституциялық институттағы жауапты қызметке ұсынылуымен ерекшеленді.
Ерлан Қарин вице-президент болып қалай тағайындалды?
2026 жылғы 31 тамызда Президент Қасым-Жомарт Тоқаев Құрылтай отырысына қатысып, Қазақстан Республикасының Вице-Президенті лауазымына Ерлан Тынымбайұлы Қариннің кандидатурасын ұсынды. Мемлекет басшысы өз сөзінде Қариннің мемлекеттік басқару жүйесінде ұзақ жыл еңбек еткеніне және елдегі ауқымды реформаларды жүзеге асыруға белсенді атсалысқанына назар аударды.
Президент Ерлан Қаринді таныстыра келе оны елге танымал, көкжиегі кең, тәжірибесі мол және мемлекеттің стратегиялық бағдарын жақсы түсінетін азамат ретінде бағалады. Бұл – Қариннің жаңа қызметке ұсынылуына қатысты Мемлекет басшысының ресми түрде берген бағасы. Құрылтайдағы дауыс беру қорытындысы бойынша оның кандидатурасы депутаттардың басым дауысымен қолдау тапты.
Осыдан кейін Мемлекет басшысының Жарлығымен Ерлан Тынымбайұлы Қарин Қазақстан Республикасының Вице-Президенті болып тағайындалып, бұрынғы қызметінен босатылды. Осылайша мектеп мұғалімінен басталып, саясаттану, сараптама, медиа және мемлекеттік басқарудың түрлі сатыларынан өткен оның еңбек жолы Қазақстанның жаңа мемлекеттік институттарының бірімен жалғасты.
Қазақстан Вице-Президентінің міндеті қандай?
Қазақстан Республикасының Конституциясына сәйкес Вице-Президентті Құрылтай депутаттарының жалпы санының көпшілік дауысымен берілген келісімнен кейін Президент тағайындайды. Вице-Президент өз өкілеттігі кезеңінде өкілді органның депутаты бола алмайды, басқа ақы төленетін қызмет атқармайды, кәсіпкерлікпен айналыспайды және саяси партияда болуға құқығы жоқ.
Вице-Президенттің негізгі міндеттерінің бірі – Президенттің тапсырмасы бойынша Құрылтаймен, Үкіметпен және басқа да мемлекеттік органдармен өзара іс-қимыл барысында Мемлекет басшысының атынан өкілдік ету. Сонымен қатар Президент оған өзге де өкілеттіктер белгілей алады. Бұл норма Вице-Президенттің мемлекеттік биліктің бірнеше институты арасындағы байланысты қамтамасыз ететін саяси салмағы жоғары қызмет екенін аңғартады.
Ерлан Қарин тағайындалған күні Қасым-Жомарт Тоқаев оны жеке қабылдап, алдына нақты міндеттер қойды. Ақорданың хабарлауынша, Вице-Президентке Құрылтаймен, Үкіметпен және басқа мемлекеттік органдармен өзара іс-қимыл кезінде Мемлекет басшысының атынан өкілдік ету және мемлекеттік саясаттың негізгі мәселелері бойынша Президенттің ұстанымын жеткізу тапсырылған.
Бұл міндеттердің мазмұнына қарағанда, жаңа қызмет формалды лауазыммен шектелмейді. Президенттің саяси бағытын мемлекеттік институттар арасында үйлестіру, Құрылтай және Үкіметпен тұрақты жұмыс жүргізу үлкен тәжірибе мен мемлекеттік аппараттың жұмысын терең түсінуді қажет етеді. Қариннің бұған дейін Президент Әкімшілігі, Мемлекеттік хатшы және Мемлекеттік кеңесші деңгейінде жинаған тәжірибесі осы міндеттермен тікелей сабақтасып жатыр.
Ерлан Қариннің кітаптары мен ғылыми еңбектері
Ерлан Қарин мемлекеттік қызметпен қатар ғылыми және зерттеу жұмыстарымен де айналысқан. Ақорданың ресми өмірбаянында оның бірнеше кітаптың авторы екені көрсетілген. Олардың қатарында 2013 жылы жарық көрген «Балбалтас. Орхоннан Каспийге дейін», 2014 жылғы «Солдаты Халифата: мифы и реальность», Джейкоб Зеннмен бірлесіп жазған «Между ИГИЛ и Аль-Каидой: Центральноазиатские боевики в сирийской войне», сондай-ақ Галина Ксенжикпен бірге әзірлеген Қазақстан тарихына қатысты картографиялық материалдардың жинақталған каталогы бар.
Оның еңбектерінің тақырыптарына қарағанда, Қариннің ғылыми қызығушылығы тарихпен ғана шектелмей, Орталық Азиядағы қауіпсіздік, радикализм, саяси процестер және Қазақстан тарихының дереккөздерін зерттеу мәселелерін де қамтыған. Мемлекеттік қызметші үшін сараптамалық және ғылыми тәжірибенің болуы оның кәсіби өмірбаянындағы ерекшеліктердің бірі болып көрінеді.
Ерлан Қариннің мемлекеттік марапаттары
Ерлан Қарин әр жылдары мемлекеттік наградалармен марапатталған. Ресми өмірбаянында оның 2010 жылы «Құрмет» орденін, 2019 жылы II дәрежелі «Достық» орденін, 2022 жылы II дәрежелі «Барыс» орденін, 2025 жылы I дәрежелі «Барыс» орденін алғаны көрсетілген. 2026 жылы оған Қазақстанның жоғары мемлекеттік наградаларының бірі – «Отан» ордені табысталған. Сонымен қатар 2019 жылы Ұлттық қауіпсіздік комитетінің «Ұлттық қауіпсіздікті қамтамасыз етуге қосқан үлесі үшін» медалімен марапатталған.
Марапаттар тізімі оның қызметінің бір ғана кезеңмен емес, әр жылдардағы мемлекеттік және қоғамдық жұмыспен байланысты бағаланғанын көрсетеді. Әсіресе кейінгі жылдары жоғары дәрежелі мемлекеттік ордендермен марапатталуы Қариннің елдің мемлекеттік басқару жүйесіндегі орнының біртіндеп өскенін байқатады.
Ерлан Қариннің өмірбаяны: мұғалімдіктен Вице-Президентке дейін
Ерлан Қариннің өмірбаянын хронологиялық тұрғыдан қарастырғанда, оның кәсіби жолы шамамен отыз жылға созылған бірнеше ірі кезеңнен тұрады. Ақтөбедегі мектепте тарих пен география пәнінің мұғалімі болған жас маман кейін саяси зерттеулерге бет бұрып, сараптама орталықтарын басқарды, қауіпсіздік мәселелерімен айналысты және Президент Әкімшілігінің Ішкі саясат бөлімін басқаруға дейін көтерілді.
Одан кейін стратегиялық зерттеулер институтын және еліміздің басты телерадиокорпорациясын басқарды, Президенттің кеңесшісі мен көмекшісі болды. 2022 жылдан бастап Мемлекеттік хатшы, кейін Мемлекеттік кеңесші ретінде жұмыс істеді. 2026 жылғы маусымда Президент Әкімшілігі Басшысының бірінші орынбасары қызметіне келіп, сол жылдың 31 тамызында Қазақстан Республикасының Вице-Президенті болып тағайындалды.
Мұндай еңбек жолы Ерлан Қаринді тек кабинеттегі мемлекеттік қызметші ретінде емес, ғылыми-сараптамалық ортаны, ақпараттық саясатты және мемлекеттік басқарудың бірнеше деңгейін тәжірибе жүзінде көрген тұлға ретінде сипаттайды. Оның жаңа қызметке ұсынылуы кезінде Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың Қариннің тәжірибесіне, көкжиегіне және мемлекеттің стратегиялық бағдарын түсінуіне арнайы тоқталуы да осы көпсалалы кәсіби жолмен үндеседі.
Ерлан Қариннің руы туралы не белгілі?
Интернетте «Ерлан Қарин руы», «Ерлан Қарин руы кім?» деген сұраныстар жиі кездеседі. Алайда Қазақстан Республикасы Президентінің ресми сайтында жарияланған Ерлан Қариннің өмірбаянында оның руы туралы мәлімет көрсетілмеген. Сондықтан ресми дерекке негізделген өмірбаянда әлеуметтік желілерде немесе өзге ресурстарда тараған расталмаған нұсқаларды факт ретінде көрсету дұрыс болмайды.
Ерлан Қариннің отбасы туралы ақпарат
Ерлан Қариннің отбасы, жұбайы немесе балалары туралы да іздеу жүйесінде сұраныстар кездеседі. Дегенмен Ақорда жариялаған ресми өмірбаяндық мәліметтерде оның жеке отбасы жөнінде ақпарат берілмеген. Осы себепті жеке өміріне қатысты ресми түрде расталмаған деректерді жарияламай, оның кәсіби және мемлекеттік қызметіне қатысты ашық ақпаратпен шектелген жөн.
Ерлан Қарин қазір қандай қызмет атқарады?
2026 жылғы 31 тамыздан бастап Ерлан Тынымбайұлы Қарин Қазақстан Республикасының Вице-Президенті қызметін атқарады. Оның кандидатурасын Президент Қасым-Жомарт Тоқаев Құрылтай депутаттарының қарауына ұсынды, депутаттардың басым бөлігі кандидатураны қолдады, содан кейін Мемлекет басшысы тиісті Жарлыққа қол қойды.
Жаңа қызметте Ерлан Қаринге Президент атынан Құрылтаймен, Үкіметпен және басқа мемлекеттік органдармен жұмыс істеу, сондай-ақ мемлекеттік саясаттың негізгі мәселелері бойынша Мемлекет басшысының ұстанымын жеткізу міндеті жүктелді. Оның бұған дейінгі еңбек жолын ескерсек, бұл қызмет Қарин үшін мүлде жаңа саяси кеңістікке кіруден гөрі ұзақ жыл жинақталған мемлекеттік, сараптамалық және басқарушылық тәжірибенің жаңа деңгейде жалғасуы болып отыр.
Қорытынды
Ерлан Қариннің Қазақстан Республикасының Вице-Президенті болып тағайындалуы – оның ұзақ жылдарға созылған кәсіби жолындағы ең маңызды кезеңдердің бірі. Мектеп мұғалімінен басталған еңбек жолы саясаттану мен ғылыми зерттеулерге, кейін мемлекеттік басқару мен ұлттық деңгейдегі жауапты қызметтерге ұласты. Президент Әкімшілігі, Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты, ұлттық телерадиокорпорация, Мемлекеттік хатшы және Мемлекеттік кеңесші қызметтері оның әртүрлі салаларда тәжірибе жинауына мүмкіндік берді.
Құрылтайда Ерлан Қариннің кандидатурасын ұсынған кезде Қасым-Жомарт Тоқаев оның мемлекеттік басқару жүйесіндегі ұзақ жылғы тәжірибесін, реформаларға қатысуын және мемлекеттің стратегиялық даму бағдарын жақсы білетінін ерекше атап өтті. Енді осы тәжірибенің нәтижесі жаңа қызметте көрінбек. Вице-Президент ретінде оның алдына Құрылтаймен, Үкіметпен және мемлекеттік органдармен тиімді өзара іс-қимыл орнату секілді салмақты міндеттер қойылып отыр.
Материал Қазақстан Республикасы Президентінің ресми сайты – Ақорда және Қазақстан Республикасының ресми құқықтық ақпаратында жарияланған деректер негізінде дайындалды.
