Кіріспе
Кері байланыс — мұғалім мен оқушы арасындағы тиімді оқу үдерісінің маңызды бөлігі. Ол оқушының оқу мақсаттарына қаншалықты қол жеткізгенін анықтауға, оқытуды түзетуге және оқушыны ынталандыруға мүмкіндік береді. Кері байланыс — тек баға қою емес, ол оқушыны алға жетелейтін нақты нұсқаулық.
Кері байланыстың негізгі мақсаттары:
Оқушының білім деңгейін анықтау
Оқытуды жетілдіру және бейімдеу
Оқушының өзін-өзі бағалау дағдыларын дамыту
Мотивацияны арттыру
Қателерді түзету және дұрыс бағыт беру
Сабақтағы кері байланыстың негізгі түрлері:
1. Ауызша кері байланыс
Сабақ барысында мұғалімнің немесе оқушының ауызша пікірі.
Мысалы:
«Жарайсың!»,
«Керемет жауап, бірақ мына тұсын толықтырып көр»,
«Қызықты ой айттың, келесі жолы нақты мысал келтірсең, тіпті жақсы болар еді».
2. Жазбаша кері байланыс
Оқушының дәптеріне, жұмыс парағына немесе эссесіне берілетін нақты жазбаша ескертпелер мен ұсыныстар.
Мысалы:
✔ «Дәлелің орынды, бірақ қорытындысы әлсіз. Қайта қара».
✘ «Бұл тұста фактіге сүйену керек еді».
3. Символдық кері байланыс
Белгілер немесе пиктограммалар арқылы:
✅ – дұрыс
❌ – қате
⭐ – үздік жауап
❓ – түсініксіз
4. Эмоционалды кері байланыс
Жымию, бас изеу, ишара арқылы қолдау көрсету.
5. Оқушыдан оқушыға (пир/топтық) кері байланыс
Оқушылар бір-бірінің жұмысын бағалайды немесе пікір береді.
Мысалы: “Сенің жауабыңда негізгі ой бар, бірақ нақты дәлел жетіспейді” – дейді сыныптасы.
6. Өзіндік кері байланыс (өзін-өзі бағалау)
Оқушы өзінің жұмысын өзі бағалап, келесі қадамдарын жоспарлайды.
Мысалы: «Мен бұл тапсырманы 80%-ға дұрыс орындадым. Қиын болған тұсы – терминдерді жаттау».
7. «Екі жұлдыз, бір тілек» әдісі
Екі жақсы тұсын, бір жақсартуға тиісті тұсын айту.
⭐ «Сен нақты мысал келтірдің»
⭐ «Сенің сөйлеу тілің анық»
💡 «Келесі жолы дәлеліңді сызбамен көрсетсең, тіпті жақсы»
8. Бағалау критерийлеріне негізделген кері байланыс
Алдын ала берілген критерийлер бойынша:
Мысалы: «Сенің жауабың 2-критерийге сай келеді, бірақ 3-критерий бойынша нақты дәлел жоқ»
Қорытынды
Кері байланыс — оқушыны қолдау, жігерлендіру және дамыту құралы. Ол сын емес, дамытушы сипатта болуы тиіс. Түрлі әдіс-тәсілдерді қолдана отырып, мұғалім сабақтағы кері байланысты тиімді ұйымдастыра алады. Нәтижесінде оқушы өз қателігін түсініп, келесі жолы жақсы нәтиже көрсетуге ұмтылады.