Жолдас Мөлдір
Музыка бөлімінің 4-курс студенті
Ғылыми жетекшісі: Шерияздан Ұлтай Нурадинқызы
Ж.Мусин атындағы Көкшетау жоғары қазақ педагогикалық колледжі
Көкшетау қ. Ақмола облысы
Аңдатпа
Бұл мақалада музыка мұғалімінің кәсіби шеберлігі, оның әдіс-тәсілдік мүмкіндіктері мен білім беру үдерісіндегі рөлі қарастырылады. Музыка сабақтарында инновациялық педагогикалық технологияларды пайдалану, оқушылардың шығармашылық қабілеттерін дамыту жолдары мен мұғалімнің тұлғалық-кәсіби қасиеттерінің маңыздылығы талданады. Мақала музыка пәнінің мұғалімдеріне, педагогика студенттеріне және білім беру саласының мамандарына арналған.
Аннотация
В данной статье рассматривается профессиональное мастерство учителя музыки, его методические возможности и роль в образовательном процессе. Анализируется применение инновационных педагогических технологий на уроках музыки, пути развития творческих способностей учащихся, а также значимость личностно-профессиональных качеств педагога. Статья предназначена для учителей музыки, студентов педагогических специальностей и специалистов в области образования.
Annotation
This article examines the professional mastery of a music teacher, their methodological capabilities and role in the educational process. The application of innovative pedagogical technologies in music lessons, ways of developing students’ creative abilities, and the importance of the teacher’s personal and professional qualities are analyzed. The article is intended for music teachers, pedagogy students, and education specialists.
Кілт сөздер: музыкалық педагогика, әдіс-тәсіл, кәсіби шеберлік, шығармашылық қабілет, инновациялық технологиялар, музыкалық білім беру.
Музыка мұғалімі — тек бір пәнді оқытушы ғана емес, ол — жас ұрпақтың рухани дүниесін қалыптастырушы, эстетикалық мәдениетін байытушы, шығармашылық тұлғасын дамытушы педагог. Осы тұрғыдан алғанда, музыка мұғалімінің кәсіби-әдістемелік шеберлігі білім берудегі ерекше орын алады.
Қазіргі заманғы білім беру жүйесі мұғалімге жаңа талаптар қояды: ол дарынды тәсілдер арқылы оқытуды жүзеге асыра білуі, балалардың жеке тұлғасын, музыкалық талантын, шығармашылық қиялын дамыта алуы тиіс. Бұл мақалада музыка мұғалімінің әдіс-тәсілдік шеберлігінің негізгі компоненттері мен заманауи білім беру ортасында оны қолдану жолдары қарастырылады.
Музыка мұғалімінің кәсіби шеберлігінің мәні мен мазмұны:
Музыка мұғалімінің кәсіби шеберлігі — бұл жай ғана музыкалық білімнің болуы емес. Ол — педагогикалық білімді, психологиялық танымды, шығармашылық интуицияны және баланың ішкі дүниесімен үйлесімді қарым-қатынас орната білу өнерін біріктіретін күрделі тұтас феномен.
Ғалым В.А. Сластёнин педагогикалық шеберлікті: теориялық білімнің, практикалық дағдының және шығармашылық бастамасының бірлігі деп анықтайды. Музыка педагогикасы мамандарының зерттеулері бойынша, музыка мұғалімінің шеберлігі мынадай негізгі компоненттерден тұрады: музыкалық-теориялық білім, орындаушылық дағдылар, педагогикалық-психологиялық мәдениет және технологиялық сауаттылық.
Музыка сабағындағы негізгі әдістер мен тәсілдер:
Музыка сабағы мектептегі басқа пәндерден ерекше — ол баланың жан дүниесіне тікелей ықпал ете алатын жалғыз пән. Осы ерекшелікті ескере отырып, мұғалім сабақта жан-жақты әдіс-тәсілдерді шебер ұштастыра білуі қажет.
Тыңдату әдісі — оқушылардың музыкалық шығарманы саналы түрде қабылдауын қалыптастырады. Мұғалім тыңдату алдында шығарма туралы қызығушылық тудыратын мәліметтер беріп, оқушыларды эмоциялық-психологиялық дайындыққа бағыттауы тиіс. Вокалдық-хорлық жұмыс — музыка сабағының өзегі. Бірлескен ән айту оқушыларда топтық жауапкершілікті, музыкалық есту қабілетін, интонациялық тазалықты дамытады.
Ырғақтық-пластикалық тәсілдер — дене қозғалысы арқылы музыканың ырғағын сезіну — балалардың музыкалық-моторлық дамуына ықпал ететін тиімді тәсіл. Шығармашылық тапсырмалар — оқушыларға өз музыкалық идеяларын еркін жүзеге асыруға мүмкіндік беретін тапсырмалар шығармашылық ойлауды жандандырады.
Инновациялық технологиялар мен заманауи тәсілдер:
Қазіргі заманғы музыка мұғалімі цифрлық технологияларды пайдалана білуі тиіс. Мультимедиялық ресурстар, музыкалық редакторлар, интерактивті тақталар — бұлардың барлығы сабақтың сапасын арттыруға, оқушылардың қызығушылығын оятуға қуатты көмекші құрал болып табылады.
Жобалық оқыту технологиясы оқушыларға музыкалық тақырыпқа шағын зерттеу жұмыстарын жасауға, мәдени іс-шараларды ұйымдастыруға мүмкіндік береді. Ойын технологиялары — музыкалық ойындар, викториналар, шығармашылық жарыстар — оқушылардың сабаққа деген ынтасын арттыра отырып, музыкалық білімдерін берік меңгертеді. Тұлғаға бағытталған оқыту технологиясы әр оқушының жеке музыкалық қабілетін, қызығушылық деңгейін ескеруді талап етеді.
Мұғалімнің тұлғалық-кәсіби қасиеттерінің маңыздылығы:
Музыка мұғалімінің кәсіби шеберлігінде оның тұлғалық қасиеттері ерекше орын алады. Музыкаға деген шынайы сүйіспеншілік, шығармашылық рухы, эмпатиялық қабілет, балаға деген ізгілікті көзқарас — міне, осылар мұғалімнің жетістігінің негізі.
Музыка мұғалімі өз пәніне ғашық болуы керек, ол сабақта музыканың сиқырлы күшін сезіне отырып, осы сезімді балаларға жеткізе алуы тиіс. Тек осы жағдайда ғана сабақ нағыз рухани тәжірибеге айналады. Сонымен қатар мұғалімнің үздіксіз кәсіби өсуі, жаңа зерттеулерді, озық тәжірибелерді зерделеуі, өзін-өзі жетілдіруге деген ұмтылысы — оның шеберлігінің кепілі болып табылады.
Қорытындылай келе, музыка мұғалімінің әдіс-тәсілдік шеберлігі — бұл біртіндеп қалыптасатын, тәжірибе мен шығармашылық ізденіс нәтижесінде жетілетін кәсіби феномен. Оның негізінде терең музыкалық-педагогикалық білім, шығармашылық тұрғыдағы тәсілдер, заманауи технологиялар мен баланы сүю тұрады. Музыка мұғалімі — жас ұрпақтың рухани-эстетикалық дамуының бастауы, сондықтан оның кәсіби шеберлігін арттыру — бүгінгі білім берудің өзекті міндеті болып қала береді.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:
- Абдуллин Э.Б., Николаева Е.В. Теория музыкального образования. — Москва: Академия, 2004. — 336 б.
- Сластёнин В.А. Педагогика. — Москва: Академия, 2002. — 576 б.
- Жакаева К.А. Музыка пәнін оқыту әдістемесі. — Алматы, 2015. — 210 б.
- Кабалевский Д.Б. Как рассказывать детям о музыке. — Москва: Просвещение, 1989. — 191 б.
- Орман Е.К. Музыкалық білім берудің педагогикалық негіздері. — Алматы: Білім, 2010. — 168 б.