Мұғалімдерге, студенттерге, оқушыларға арналған ең тиімді жол
Қазір кез келген адам мәтін жаза алады, бірақ мәселе жазуда емес — жазғаныңды дұрыс жерге жариялап, оны адамдарға жеткізуде. Себебі бір мақалаңыз мыңдаған адамға көмектесуі мүмкін, ал дұрыс емес жерде шықса, көзге де ілінбей қалуы ықтимал. Сондықтан “мақаланы қайда жариялауға болады?” деген сұрақ мұғалімге де, студентке де, оқушыға да өте маңызды.
Егер сіз:
- сабақ жоспарыңызды, тәжірибеңізді бөліскіңіз келсе,
- ғылыми жобаңыздың нәтижесін көрсеткіңіз келсе,
- олимпиадаға, емтиханға дайындық бойынша пайдалы кеңес бергіңіз келсе,
- өз ойыңызды, зерттеуіңізді, авторлық жұмыс ретінде көпшілікке ұсынғыңыз келсе —
онда мақала жариялайтын орынды таңдауда бір ғана өлшем болмайды. Сізге оқырманы бар, сенімді, білімге арналған орта керек.
Осы тұрғыда ең тиімді әрі нақты аудиторияға бағытталған платформалардың бірі — Bilimger.kz.
Неге мақала жариялайтын орын дұрыс таңдалуы керек?
Көп адам мәтінді әлеуметтік желіге салып қояды да, “болды” деп ойлайды. Бірақ әлеуметтік желідегі жазба көбіне бір-екі күннен кейін төменге түсіп кетеді, жаңасы шығып, алдыңғысы ұмыт қалады. Ал мақала — ол уақытпен бірге құндылығы артатын дүние: дұрыс жазылса, ол ұзақ уақыт оқылады, адамдарға қайта-қайта керек болады, бөліседі, сақтайды, сабақта қолданады.
Сондықтан мақала жариялайтын жер:
- оқырманы бар,
- білім тақырыбына арналған,
- материалдар жоғалмай сақталатын,
- адамға ыңғайлы оқылатын,
- автордың аты көрсетілетін
болғаны дұрыс.
Мақаланы қайда жариялауға болады? Негізгі нұсқалар
Тәжірибеде ең жиі қолданылатын жол бар. Оның өз артықшылығы болады.
Ең ыңғайлы әрі нәтижелі жолдың бірі — Білімге арналған арнайы сайттар. Себебі мұнда кіретін адамдардың мақсаты дайын: үйрену, түсіну, дайындалу, материал табу.
Осы бағыттағы нақты мысал — Bilimger.kz.
Bilimger.kz — кімдер үшін және неге тиімді?
Bilimger.kz — білім тақырыбындағы мақалалар, материалдар, пайдалы кеңестер жарияланатын платформа. Бұл жерде аудитория дайын: мұғалімдер тәжірибе іздейді, студенттер түсіндірме мен үлгі қарайды, оқушылар дайындық материалдарын сұратады. Демек сіздің мақалаңыз “жай тұрып қалмайды”, өзіне керек адамға жету ықтималдығы жоғары.
Bilimger.kz-та мақала жариялаудың басты артықшылықтары:
- Білімге қызығатын аудитория: мұғалім, студент, оқушы, ата-ана.
- Мақалаңыз ұзақ уақыт қолжетімді болып тұрады.
- Автор ретінде атыңыз көрінеді, бұл портфолио мен беделге жақсы әсер береді.
- Мәтінге ыңғайлы орта: тақырып, бөлімдер, тізімдер, мысалдар — бәрі оқуға жеңіл.
Мұғалімдерге арналған тақырып идеялары
Мұғалімнің мақаласы көбіне өте қажет болады, өйткені әріптестер нақты тәжірибені іздейді. Мысалы:
- “1 тоқсанға арналған қысқа мерзімді жоспарды қалай жеңілдетуге болады?”
- “Оқушының қызығушылығын арттыратын 7 тәсіл”
- “Сабақта топтық жұмысты тиімді ұйымдастыру”
- “Критериалды бағалауда жиі кездесетін қателіктер”
- “Қазақ тілі/математика/ағылшын пәнінен күнделікті 10 минуттық жаттығу үлгілері”
Мұндай мақалаларда ең жақсы нәтиже беретін нәрсе — көпірме сөз емес, нақты әдіс, нақты қадам, нақты мысал.
Студенттерге арналған тақырып идеялары
Студентке ең керегі — түсінікті құрылым, үлгі, бағыт. Мысалы:
- “Курстық жұмыстың құрылымы: кіріспеден қорытындыға дейін”
- “Ғылыми мақала жазудың ең жеңіл жоспары”
- “Диплом жұмысына әдебиеттерді қалай дұрыс таңдауға болады?”
- “Презентация жасаудың 10 ережесі”
- “Плагиатқа ұрынбай, өз сөзіңмен қалай жазуға болады?”
Студенттік мақалаларда пайдалысы — жұмыс үлгісі, бөлім-бөлім түсіндірме, нақты кеңес.
Оқушыларға арналған тақырып идеялары
Оқушылар көбіне “қалай тез түсінем?”, “қалай дайындалам?”, “қайдан бастаймын?” деген сұрақтың жауабын іздейді. Мысалы:
- “Эссені қалай жазуға болады: түсінікті жоспар және үлгі”
- “Математикадан есеп шығарудың 5 тәсілі”
- “Тарихтан есте сақтауды жеңілдететін әдістер”
- “Емтиханға 14 күнде дайындалу жоспары”
- “Олимпиадаға дайындық: күндік режим және тапсырма түрлері”
Оқушыға арналған мәтінде бастысы — қысқа-қысқа түсіндірме емес, қарапайым тілмен толық жеткізу, әрі оқи отырып бірден қолдана алатындай болуы.
Мақалаңызды оқырманға “жұқтыратын” 7 қағида
Тақырып жақсы болса да, мәтін түсініксіз болса — адам ұзақ оқымайды. Ал жақсы оқылатын мақала әрдайым ұтады. Төмендегі қағидалар — жай ереже емес, көпшіліктің оқу әдетіне сәйкес келетін нақты тәсілдер:
- Алғашқы абзацта нақты уәде айтыңыз: оқырман бұл мақаладан не алады?
- Ұзын-сонар кіріспеге кетпеңіз, бірақ ойды толық жеткізіңіз.
- Бөлімдерге бөліңіз: адам көзбен тез шолып, керек жерін табатындай болсын.
- Мысал қосыңыз: “мысалы” деген бір сөйлемнің өзі мәтінді тірілтеді.
- Тізім қолданыңыз: 5 қадам, 7 кеңес, 10 қате — бұл оқуға жеңіл.
- Қорытындыда нақты әрекет айтыңыз: “енді мынаны істеп көріңіз”.
- Бір мақаланың ішінде бір ғана негізгі ойды ұстаңыз: жан-жаққа шашырамаса, мәтін күшті болады.
Bilimger.kz сайтына мақаланы қалай жариялауға болады?
Bilimger.kz сайтына мақала жариялау үшін тек WhatsApp арқылы жазу керек.
Не жібересіз:
- мақаланың тақырыбы
- мақаланың толық мәтіні (Word/Google Docs немесе жай мәтін)
- автордың аты-жөні (қаласаңыз: жұмыс орны/сыныбы/мамандығы)
Содан кейін редакция қарап, мақалаңызды Bilimger.kz сайтына жариялап, сертификат беріледі.
Ең бастысы: мәтін өзіңіздікі болсын, көшірме емес болсын, әрі пайда әкелсін.
Қысқа сұрақ-жауап
Мақаланы қайда жариялаған дұрыс: әлеуметтік желі ме, әлде сайт па?
Егер мақалаңыз ұзақ оқылатын, сақталатын, кейін қайта қаралатын материал болса — білімге арналған сайт тиімді. Әлеуметтік желі көбіне қысқа жазба мен жаңалыққа ыңғайлы.
Мұғалім үшін мақала жариялау не береді?
Тәжірибеңіз көрінеді, әріптестерге көмектесесіз, өзіңізге бедел мен портфолио жинайсыз.
Оқушы немесе студент мақала жарияласа бола ма?
Әрине. Жоба, зерттеу, дайындық әдісі, пайдалы кеңес — бәрі құнды. Ең бастысы — түсінікті жазу.
Егер сіздің мақсатыңыз — мақалаңыз босқа жоғалмай, нақты оқырманға жетіп, ұзақ уақыт бойы пайдалы болып тұруы болса, онда білімге арналған аудиториясы бар орта таңдаған дұрыс. Осы жағынан Bilimger.kz — мұғалімге де, студентке де, оқушыға да өте ыңғайлы платформа: мұнда адамдар оқу үшін кіреді, демек сіздің материалыңыз “оқылмай қалмайды”.